23 EYLÜL 2019 PAZARTESİ

Kemal Çiftçi

BİLİM VE SAHTE BİLİM-2

Kemal Çiftçi

Geçen yazıda sahte bilim konusuna giriş yapmıştık. Bu konuda o kadar çok örnek var ki, saymakla bitmez.

 

Bilimden uzaklaşan toplumlarda, sahte bilim her zaman yeni yeni hamleler yapar. Yalnızca taşra köylerinde değil, büyük şehirlerin gökdelenlerinde de, on üçüncü yüzyıl, yirminci yüzyıl ile koyun koyuna yaşıyor.

 

Çok sayıda film yıldızı ve sporcu medyumlara gidiyor. İnsan dehasının ürünü devasa uçakların pilotları bile gömleklerinin altında muskalarla geziyorlar.

 

Rusya, bu alanda ilginç bir örnek. Çarlık döneminde dini bağnazlık teşvik ediliyor -işinin ehli birkaç bilim adamı dışında- bilimsel ve kuşkucu düşünme acımasızca bastırılıyordu.  Komünizm döneminde ise, hem din hem de sahte bilim -devlet merkezli ideolojik dinin bağnazlığı dışında- sistematik olarak bastırılmıştı. Eleştirel düşünme, kapalı bilgi bölmelerinde araştırma yapan bilim adamlarından başka herkes için tehlikeli sayılmıştı. Bu yüzden okul müfredatlarından uzak tutulmuş ve hatta bunu ağzına almaya cesaret edenler cezalandırılmıştı.

 

Sonuç olarak, komünizm döneminde, çoğunluğu bilime kuşkuyla yaklaşan bir Rus halkı çıktı ortaya. Perde kaldırıldığında, virüs gibi yayılan etnik çatışmalar gibi, onca zamandır kaynamakta olan kazanın dibi de gözler önüne serilmiş oldu.

 

Bugün Rusya UFO'ların, hayaletlerin, falcıların, sahte doktorların, tılsımlı suların, eski zamanlardan kalma bağnazlığın istilasına uğramış durumda. Ortalama ömürdeki korkutucu düşüş, çocuk ölümlerindeki artış, salgın hastalıklar, minimum düzeyin altında seyreden tıbbi standartlar ve koruyucu tıbbın görmezden gelinmesinin doğurduğu sonuçlar, gitgide umutsuzluğa gömülen bir toplumda kuşkuculuğun devreye gireceği alt sınırı yükseltmeye yarıyor.

 

Bazı açılardan benzeri bir durum Çin için de geçerli.  Yıldız falcılığı vb. eski Çin hurafelerinin yanı sıra UFO'lar, dünya dışı bağlantı kurma ve Batı'ya özgü diğer sahte bilim örnekleri Çin'i istila etmeye başladı. Vücutlarından "evrenin enerji alanı" Qi'yi yansıtarak 2000 kilometre ötedeki bir kimyasalın yapısını değiştirebildiklerini, uzaylılarla iletişim kurabildiklerini, hastalıkları tedavi edebildiklerini iddia ettiler. Bazı hastalar, bu "Qi Gong ustalarından birinin bakımı altındayken yaşamını yitirince, usta 1993'te tutuklanarak hüküm giydi. Wang Hongeheng isimli amatör

bir eczacı, küçük miktarlar halinde suya karıştırıldığında suyu benzine ya da eşdeğer bir yakıta dönüştüren bir sıvı elde ettiğini öne sürmüştü. Bir süre ordu ve gizli polis örgütünce parasal destek gören Hongeheng, buluşunun düzmece olduğu anlaşılınca tutuklandı. Hemen ardından da her zaman olduğu gibi, aslında buluşunun gerçek olduğu, fakat "gizli formül"ünü hükümete vermek istemediği için tutuklandığı gibi söylentiler yayılmaya başladı.  (Benzer söylentiler uzun yıllar boyunca Amerika'da da dolaşmıştı. Tek fark, Amerikan versiyonunda hükümetin yerinde büyük bir otomobil ya da petrol şirketinin adı kullanılır genelde.)

 

Görüldüğü gibi, Amerika'daki sahte bilim akımı, küresel bir bütünün parçası. Nedenleri, tehlikeleri, tanı ve tedavisi dünyanın her yerinde aynı görülüyor. Medyumlar, güvenilirliği ünlü kişilerce garanti edilen mallarını televizyon

reklamlarıyla pazarlıyorlar. Yılda bir milyon kişinin üye olup günlük yaşamda rehberliğine başvurduğu "Medyum Dostlar Ağı" isimli bir kanalları bile var. Büyük şirketlerin başkanları, mali analizciler, hukukçular ve bankacılar için herhangi bir konuda tavsiye vermeye hazır bir yıldız falcısı/medyum türü, kanalın verdiği

hizmetin bir parçası olarak görev yapıyor. Ohio'da bir medyum, "İnsanlar, medyumlara gidenlerin, özellikle de zengin ve güçlü kişilerin sayısını bilselerdi ağızları açık kalırdı" diyor.

 

Bilim ile sahte bilim arasındaki en belirgin ayırım, bilimin insanın kusurlu ve yanılabilir  yapısını içtenlikle kabul etmesi, sahte bilimin ise bu özelliği görmezden gelmesi. Hataya düşmeye eğilimli olduğumuz noktaları görmeyi ısrarla reddedersek,  büyük yanlışların peşimizi asla bırakmayacağından da kesinlikle emin olabiliriz.

 

Eleştirel yöntemine başvurmaksızın bilimin yalnızca bulgularını ve ürünlerini  sergileyecek olursak, ortalama bir kişi, bilimi sahte bilimden nasıl ayırt edebilir? O halde bilimin ve buluşların arka planında yaşanan başarıları ve başarısızlıkları da tüm çıplaklığıyla öğrenmeye ihtiyaç var. Bunun için de bilim tarihi okullarda mutlaka öğretilmesi gereken bir ders olmalıdır.

 

KEMAL ÇİFTÇİ - TERCÜMEİHÂL

1959 yılında Ardahan’ın Göle ilçesinde doğdu. 1975 yılında Erzurum Lisesinden mezun oldu. Aynı yıl ODTÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümüne girdi. 1977 yılında yeniden sınava girerek İstanbul Üniversitesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümüne kayıt yaptı. 1982 yılında İ.Ü Edebiyat Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden mezun oldu. Aynı fakültede Amerikan Kültürü ve Edebiyatı sertifikası da aldı. Öğrencilik döneminde serbest tercümanlık yaptı. 1985 yılında askerlik görevi dolayısiyle İzmir Maltepe Askeri Lisesinde İngilizce öğretmenliği yaptı. Daha sonra Özel Akasya Kolejinde öğretmenlik yaptı. 1986 yılında bilim ve teknoloji dergisi İnsan ve Kainat dergisinde mütercim olarak gazeteciliğe başladı. Daha sonra bu derginin yazı işleri müdürlüğünü üstlendi ve 1993 yılına kadar bu görevini sürdürdü. Bu dönemde Türkiye gazetesi adına yurt dışında bilimsel toplantıları izledi, bu konularda haber ve röportajlar yaptı. 1989-1990 yılları arasında İ.Ü. İktisat Fakültesinde okutmanlık yaptı. Bu süre zarfında British Council bünyesinde düzenlenen Liverpool Üniversitesi DOTE (Diploma for Overseas Teachers of English) programına devam etti. 1993-1996 arasında TGRT’de yapımcı-yönetmen olarak görev yaptı. 1996 yılında Reklam ve prodüksiyon firması Yedi Renk İletişim’in kurucuları arasında yer aldı. 1997 yılında Yeni Şafak Gazetesinde köşe yazarı olarak çalıştı. 2004 yılında Bilim Sanat Felsefe Akademisi’nin kuruluşunda görev aldı ve 2008 yılına kadar burada Yönetim Kurulu Üyesi olarak görev yaptı. Halen Yedirenk İletişim Grubunda Ajans Başkanı olarak görevine devam etmektedir. İLESAM, Türkiye Yazarlar Birliği, New York Bilimler Akademisi ve Türkiye Gazeteciler Cemiyeti üyesidir. İngilizce, Arapça ve Farsça biliyor. YAYINLANMIŞ ESERLERİ• Bilim Penceresinden• Bilim nereye koşuyor?• Uzay’da Hayat Var. Tercümeleri:• Asil Nadir Olayı (Tim Hindle)• The Brotherhood (Stephan Knight)• The Last Cry of the Swan (Çanakkale Destanı)• Konuş Benimle Angel (Evelyn Valarino)• The Garden of Besmeleh

KEMAL ÇİFTÇİ DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  235057

-