12 ARALIK 2019 PERŞEMBE

Elif Sönmezışık

İBNÜLEMİN’İN GÖLGELERDEN KURTULUŞU

Elif Sönmezışık

İstanbul, kutsalları ve maneviyatı bol bir şehir olmasından mütevellit uzun süren bir saltanat devri yaşadı.

O saltanat elbet bâkidir. Ruhaniyeti olduğu gibi durur ve dimağında daha nice ruhaniyetler gizlidir. Ama artık bariz olan, üstüne çekilen kılıflar, karışık insan manzaraları ve bu ikisinin ortasında şehirlilik endamının çoğu kere sığınacak yer bulamayışıdır.

Klasik İstanbul görünümü hediyeliklerde sıkışıp kalmışken ve şehirlilik bir siluet kadar bile çizilemezken, endamlılığından da eser kalmadı. Ancak şehrin evleri bitiştiren dar sokaklarından aşağı inildeyerek inen ince rüzgârlar gibi taşındı satırlara. Satırlardan satırlara…

İbnülemin Mahmud Kemal İnal; Cumhûriyet Devrinde Bir Osmanlı Efendisi, adının üstüne yerleşmiş İbnülemin portresi ve etrafını çevreleyen bordo ciltle ilk karşımıza çıktığında, ister istemez yukarıdaki satırlara akseden “bugün”le hesaplaşır bulduk kendimizi.

Dursun Gürlek'in ömürlük emeğinden hatırı sayılır bir tutam taşıyan ve İbnülemin Mahmud Kemal Bey'in aşinası sohbet meclislerinde uzun zamandır yolu gözlenen bir eserdi.

İçinde tuttuğu cevherden ve İbnülemin'in heybetli ve vakarlı hikâyesinden ne kadar haberli olduğumuzu bilmiyorduk. Serencamı ile gölgeye terk edilmiş kayıp hazinenin keşfi için hazırlanıyorduk.

İbnülemin, hiç yaşamasaydı bir şeyler dökülüp parçalanır ve dağılıp kaybolurdu diyebileceğiniz kadar tarihe mâlolmuş bir şahsiyet. Zira o olmasaydı, son devir Osmanlı ve edebiyat tarihimizde ciddi göçükler olurdu.

Kendi devrini sırtında taşıma fedakârlığını göze alabilen, asırda bir veya iki defa boy gösteren birkaç ilim erbabından biriydi. Dev eserlere imza attı. Osmanlı'nın insan hazinelerinin yağmalanmışlığına ve cendere mahkûmiyetine inat, yaşadığı yüzyılın Osmanlı'ya tutunan son portrelerini arkeolog titizliği ve bütün teferruatı ile ortaya koydu.

İbnülemin Mahmud Kemal Bey'in kalemi, tarih boyunca yetiştirdiğimiz güçlü ve öncü şahsiyetleri gelecek nesillere taşımak konusunda hep ihmalkâr oluşumuza karşı ciddi bir direnç göstermişti. Dursun Gürlek, onun bu gayretini, biyografi yazarlığı ile öne çıkan Bursalı Mehmed Tâhir ve Kâtip Çelebi ile birlikte anmış.

İbnülemin'i özel kılan durumun, sair zamanların aksine batırılan gemiden kurtardıkları ile müktesebatını birleştirerek geniş bir birikim kazandırması olduğunu, kitap içinde geniş yer tutan eser incelemesinden de anlamak mümkün.

Dursun Gürlek, İbnülemin'in bunca akıttığı göz nuruna, emeğine, bir devrin kirişleri sayılan şahsiyetleri hafızamıza sunmasına rağmen maruz kaldığı ihmali ve unutulmuşluğu, “İşte büyük biyografi bilginimiz İbnülemin Mahmud Kemal de -emsâli olan- kalem ve kelâm erbâbı gibi -ihmal ettiğimiz- vefâsızlık gösterdiğimiz bir zat olarak karşımıza çıkıyor.” sözleriyle ifade ediyor.

Gürlek'in kaleminin damıttığı İbnülemin şahsiyetiyle tanıştıracak bu eser, hazineyi kuytuya çeken gölgelerin zincirlerini kırmaya yetiyor.

İbnülemin'in hayat hikâyesine dair cümleler satırlardan zihne akmaya başlayınca bugünlere yakın dünler dalgalandı, ince liflere ayrıldı, bir çırpıda toplanıp iki kapak arasına yerleşti sanki. Hürmetin, vakarın, merhametin, çalışkanlığın, inancın, imanın, ilmin ve irfanın çizdiği bir kayıp düşe dalmak gibiydi.

Sohbet meclisleriyle devrin efsanesi sayılan konağı kendinden hemen sonra göçen İbnülemin, birkaç istisna anlatım dışında tarihe sırlanmış iken Gürlek'in yıllara yayılan çabası ve hürmetli yaklaşımıyla yenilendi ve bugünle buluştu.

Bu müstesna gayretine ve saygıyı bir mecburiyete dönüştüren birikimine şahitlik edince; Dursun Gürlek'in İbnülemin ile epey ortak noktası olduğunu düşünmeden edemiyorsunuz.

İstanbul'un ruhaniyetleri arasına karışan, maneviyatından ve saltanatından önemli bir hisse alan İbnülemin Mahmud Kemal Bey, bu eserle şehrin dar sokaklarından süzülen rüzgârlarla taşındı, vücut buldu. Şehrin nadide şahsiyetlerinden biri gölgelerden kurtarıldı.

Güzel olan şu ki; nasipse devamı da gelecek…

 

ELİF SÖNMEZIŞIK - TERCÜMEİHÂL

Yazar Elif Sönmez Işık, Türkiye Yazarlar Birliği 2017 yılı 'basın fıkrada' ödülü sahibi

ELİF SÖNMEZIŞIK DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  689412

-