Kazım Sağlam

İÇ-DIŞ İLİŞKİLERİNDE DENGENİN TEMİNİ -2-

Kazım Sağlam

Yenilginin, geri kalmışlığın yegane sebebi bizim iç âlem bozukluğumuzdan ileri geldiğine inanan bu insanlar, önce iç âlem bozukluğu çözülmeli gerisi zaten gelir, diye inanırlar. Onun için içe kapanırlar, kendilerini soyutlarlar. Kırk gün çile çekerler bu çile esnasında bütün eksiklikler tamamlanır ve yepyeni, terütaze bir insan-ı kâmil olarak yeniden doğar ve tüm meseleleri hemeninde çözerler. Bunları hafife alan insanların cehdi, gayreti, cihadını da çok makbul sayılmaz.

Sadece sofilere has bir hal değildir bu. Kendilerine tevhid-i Müslüman diyenler de benzer bir hastalığa duçardırlar. Onlar derler ki; sağlam bir iman olacak, insanları eğiteceğiz, bütün cahili düşüncelerden, bid'at ve hurafelerden arındıracağız, tertemiz, pir ü pak bir itikatları olacak, böylesi bir insanın önünde hiçbir beşeri güç duramayacak. Hayatlarının büyük bir kısmını buna harcayacaklar, bir nesil, Kur'an neslini oluşturacaklar, bu nesil bütün tağutları yerle yeksan eyleyecek. Bu tağuti ve cahili kırıntılar sökülüp atılmadan yapılan her iş mutlaka akim kalacak, çünkü temeli bozuktur, itikadı sağlam olmayanın ameli de sahih ve sağlam olmaz.

Aslına bakılırsa ikisi de benzer şeyler yapıyorlar, sadece kalkış noktaları, yol-yöntemleri farklı.

Adı geçen iki düşüncenin de haklı ve doğru tarafları vardır, lakin eksiklikleri ve yanlışları da vardır.

Dış âlemden iç âleme doğru bir yol-yöntem çalışması yapılsa acaba ne olur. Yani önce kâinatın işleyişi ile insan fıtratı arasından bir bağ kurulsa, sonra Allah'ın kâinatta ve sosyal alanda koyduğu kanunlar incelense ve bunların insan üzerindeki tesirleri tayin ve tesbit edilse, bu ilahi düsturlara harfiyen uyulsa, bunlar icra edilirken insana tekrar dönüp bakılsa ve yanlışlar ona göre belirlense ve giderilmeye çalışılırsa sonuç nasıl olur. Bu denemeye değer bir husustur.

Yenilgiler, başarısızlıklar, geri kalmışlık sadece iç âlem eksikliğine veya itikadi bozukluğa bağlanırsa, çare asla bulunamaz.

Meselenin anlaşılması için bazı taksimler yapmak işimizi kolaylaştırır.

Dış dünyayı, yani dışımızın ne olduğunu tesbit edelim; bunlar ya işimizdir, yani mesleğimiz. Geçimimizi ne ile sağlıyorsak o. Kundura tamircisi, üniversite hocası, imam, merkez vaizi, öğretmen, çiftçi vb.

Örnek olarak kundura tamircisini ele alalım;

Kundura tamircisi, ilk önce kunduranın ne olduğunu, malzemesinin nelerden meydana geldiğini bilecek. Buna ilave olarak kunduranın neresi nasıl tamir edilecek bunları da bilecek. Daha sonra kullanacağı malzemeyi de bilecek. Müşterisine nasıl bir malzeme kullandığını açıkça söyleyecek. Kundura tamir edilemeyecek durumda ise onu da söyleyecek. Sayılanlar dış unsurlardır.

Saydıklarımızı harfiyen yerine getirebilmesi için tamircinin meslek ahlakı diye bir şeyin varlığına inanması gerekir. Bu meslek ahlakı da ancak mesleğinin gereklerini iyi bilmesi ve yerine getirmesiyle mümkündür. 

Kundura tamircimizi; “dini bütün!” bir insan kabul edelim, namazında, niyazında, dini vecibelerin tümünü gücünce icra ediyor. Cemaatle namazlarına devam ediyor, haftalık virdlerini veya sohbetlerini de ifa ediyor, yardım kuruluşlarına yardımda da bulunuyor. Filistin mücadelesine katkıda da bulunuyor. Gerektiğinde İslâm için canını da fedaya hazır, cihad da ediyor. Ama kunduracılığın inceliklerini bilmiyor. İyi ve uygun malzeme kullanmıyor, ıskartaya çıkmış kunduraları tamir etmekten kaçınmıyor.

Bu insan, kendi iç âlemini istediği kadar mükemmelleştirsin, iyi bir kundura tamircisi olma becerisini asla gösteremez. Çünkü dış âlemle münasebeti bozuktur. Burada acaba bu tamircinin önceliği tamirciliğini mi düzeltmek, yoksa iç âlemini mi temizlemek icab eder?

Denilirse ki; kundura tamircisinin iç âlemi temiz olsaydı, iç âlemini imar etseydi istenildiği gibi davranırdı.

Kundura tamircisinin namazı/niyazı onu ilgilendirir, ama mesleğinin icrası toplumu ilgilendirir. Tamirciliğinin ne olduğu da mesleğini icra ederken gösterdiği hüner belirler.

O halde iç ve dış birbirinden kopuk değildir, yekdiğerini tamamlar. İçine çok dalıp dışı bu iç temizlikle halledileceğine inanmak gerçekçi değildir.

Dış dünya, zahiri âlemi merkeze koymak daha gerçekçi ve kolay yol alıcıdır.    

 

KAZIM SAĞLAM - TERCÜMEİHÂL

KAZIM SAĞLAM DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  908092

-