4 AĞUSTOS 2020 SALI

İSRAİL’İN FİLİSTİNLİLERE KARŞI UYGULAMALARI VE APARTHEİD SORUSU

Bu rapor İsrail’in Filistin halkına yönelik topyekün olarak bir apartheid rejimi kurmuş olduğu sonucuna varmaktadır. Raporun yazarları, bu iddianın ciddiyetinin farkında olarak, eldeki delillerin, İsrail’in uluslararası hukukta tanımlanmış apartheid suçu ile örtüşen politika ve uygulamalardan dolayı makul şüphenin ötesinde suçlu olduğunu saptadığına hükmetmektedir.


İSRAİL’İN FİLİSTİNLİLERE KARŞI UYGULAMALARI VE APARTHEİD SORUSU

İkinci şart ise söz konusu grubun sınırları ve karakteristik özellikleridir. Filistinlilerin halk olarak kendi kaderini tayin hakkını haiz olduğu hukuki açıdan çözüme bağlanmıştır. Bu manada otorite sayılan Uluslararası Adalet Divanı'nın 2004 tarihli “İşgal Edilmiş Filistin Topraklarında Duvar İnşa Edilmesinin Hukuki Sonuçları” danışma görüşünde bu hususun altı çizilmiştir. Bu bağlamda bu rapor, Filistinlilerin coğrafi ve hukuki olarak parçalanmalarının İsrail tarafından dayatıldığını göz önünde bulundurarak, Filistinlilerin topyekün olarak İsrail tarafından maruz bırakıldıkları muameleleri incelemektedir. (Ek II, Filistinlilerin uluslararası hukuktan kaynaklanan haklarının görmezden gelinmesinden sorumlu “ülkenin” tam olarak belirlenmesi sorununa dairdir.)

Bu rapor kapsamında ulaşılan sonuçlardan birisi, Filistin halkının stratejik olarak bölünmesinin İsrail'in uyguladığı apartheid rejiminin temel yöntemi olmasıdır. Rapor ilk olarak savaşın tarihinin, toprak paylaşımının, hukuki-fiili olarak Filistin topraklarının ilhakının ve gittikçe uzayan işgalin Filistin toplumunu nasıl farklı yasalarla yönetilen farklı coğrafi bölgelere ayrılmasına yol açtığını incelemektedir. Bu parçalamanın amacı, İsrail'in Filistinliler üzerindeki ırka dayanan tahakkümüne dayalı rejiminin stabilizasyonunu sağlamak ve Filistin halkının birleşik ve etkili bir direniş oluşturacak istek ve kapasitesini baltalamaktır. Filistinlilerin yaşadıkları yerlere göre farklı yöntemler uygulanmaktadır. Bu şekilde İsrail, apartheid rejimini uygulamakta ve aynı zamanda uluslararası toplumun, bu uygulamaların bir bütün olarak apartheid rejimi oluşturduğunu fark etmesini önlemektedir.

1967'den bugüne, Filistinliler millet olarak, raporda belirtilen dört “alanda” yaşamlarını sürdürmekteler. Bu bölgelerde Filistinli nüfusun bir kısmına, görünürde farklı muamele edilmekte fakat hepsi ortak olarak apartheid rejiminden kaynaklanan ırkçı baskılara maruz kalmaktadır. Bu alanlar:
1. Özel sınırlamalarla İsrail vatandaşı Filistinlilerin yaşamlarını idare eden medeni kanun;
2. Kudüs'te yaşayan Filistinlilerin yaşamlarını idare eden sürekli oturum kanunu;
3. Mülteci kamplarındakiler de dahil olmak üzere, Batı Şeria ve Gazze Şeridi'nde 1967'den beri süregelen işgal şartları altındaki Filistinlilerin yaşamını idare eden askeri hukuk;
4. İsrail'in kontrol ettiği alanın dışında yaşayan mülteci veya sürgüne gönderilmiş Filistinlilerin geri dönüşlerini imkansız kılma politikası.

Birinci alan, İsrail vatandaşı olarak yaşayan 1,7 milyon Filistinliyi kapsamaktadır. Bu kişiler, İsrail'in doğuşundan sonraki ilk 20 yılda sıkıyönetim altında yaşadılar ve günümüze kadar Yahudi olmamaları sebebiyle baskılara maruz kaldılar. Bu tahakküm politikası alt derece hizmetlerde, sınırlandırıcı imar kanunlarında, Filistinli topluluklara yapılan sınırlı yardımlarda, mesleki ve profesyonel fırsatlarda ve çoğunlukla ayrılmış olan Yahudi ve Filistinli vatandaşların yaşam alanlarında kendisini açıkça göstermektedir. Filistinli siyasi partiler küçük reformlar ve daha iyi bütçeler için kampanya yürütebilirler fakat ırksal rejimi koruyan mevzuata itiraz etmeleri anayasa uyarınca hukuken yasaklanmıştır. Bu politika, milliyet ve vatandaşlık arasındaki ayrımın sonuçları tarafından da desteklenmektedir: Bütün İsrail vatandaşları, İsrail vatandaşlığını haizdir fakat ancak Yahudiler İsrail milletini oluşturur. İsrail hukukunda milli haklar Yahudilerin milli haklarını ifade eder. Dolayısıyla, İsrail'deki Filistinli vatandaşların İsrail hukuku altında eşitlik ve sivil reform mücadeleleri, başka yerlerdeki Filistinlilerin bu mücadelelerinden izole edilmektedir.

İkinci alan, Doğu Kudüs'te yaşayan ve eğitim, sağlık, iş, oturum ve inşaat alanlarında ayrımcılığa maruz kalan 300.000 Filistinliyi kapsamaktadır. Ayrıca, bu kişiler İsrail'in, Yahudiler yararına, “nüfus dengeleme” politikasına hizmet eden evden çıkarmalarla ve yıkımlarla karşılaşmaktadır. Doğu Kudüs'teki Filistinliler daimi sakinler olarak sınıflandırılmakta ve bu, onları İsrail'deki Filistinli vatandaşlara demografik ve daha da önemlisi seçimlerdeki ağırlıklarıyla ilgili katkıda bulunmaktan alıkoymaktadır. Daimi sakinler olarak, İsrail hukukuna itiraz etme hakları yoktur. Ayrıca, işgal altındaki Filistin topraklarında yaşayan Filistinlilerle alenen ilişkilendirilmeleri durumunda Batı Şeria'ya ihraç edilme ve Kudüs'e giriş haklarının ellerinden alınması riskiyle karşılaşabilirler. Dolayısıyla, Filistin siyasi yaşamının merkezi, buradaki sakinlerin hukuki olarak apartheid rejimine karşı çıkma haklarının kullanımını engelleyen hukuki bir balon içerisinde sıkışmış bulunmaktadır.

Üçüncü alan, 4,7 milyonu Batı Şeria'da ve 1,9 milyonu Gazze Şeridi'nde olmak üzere işgal altındaki Filistin topraklarında yaşayan toplamda yaklaşık 6,6 milyon Filistinliye uygulanan askeri kanunu ifade eder. Bu bölge, Apartheid Konvansiyonu'ndaki apartheidin bütün şartlarını sağlayacak şekilde yönetilmektedir: Soykırımla ilgili hüküm hariç, Konvansiyon'da belirtilen her gayriinsani fiil, İsrail tarafından rutin ve sistematik olarak Batı Şeria'da uygulanmaktadır. Buradaki Filistinliler askeri kanuna göre idare edilirken, yaklaşık 350.000 Yahudi yerleşimci İsrail medeni hukukuna tabidir. Batı Şeria'daki İsrail vatandaşı olsun ya da olmasın Yahudi yerleşimcilerin Yahudi olmaktan kaynaklanan korumaları haiz oldukları gerçeği de bu durumun ırkçı karakterini ayrıca tasdik etmektedir. Bu kendiliğinden problemli olan ikili hukuk sistemiyle, “devlet arazilerini” Yahudi nüfus yararına yönetmekle sorumlu olan Yahudi milli kurumların, arazi ve gelişmeyi ırka dayanan ayrımcılıkla yönetmesinin birleşmesi bir apartheid rejiminin göstergesidir. Rapordaki genel bulguları destekleyici olarak, Ek I İsrail'in, işgal altındaki Filistin topraklarında Apartheid Konvansiyonu'nun ikinci maddesini ihlal eden politikalarını ve uygulamalarını daha detaylı bir şekilde ortaya koymaktadır.

Dördüncü alan, çoğu komşu ülkelerde yaşayan milyonlarca Filistinli mülteciyi ve istemsiz olarak sürgünde olanları ifade etmektedir. Bu kişilerin, İsrail'de ve işgal altındaki Filistin topraklarındaki evlerine dönmesi yasaktır. İsrail ise bu Filistinlilerin geri dönüşlerini reddetmesini açıkça ırkçı bir dille savunmaktadır: İsrail, Filistinlilerin “demografik tehdit” oluşturduğu ve bu kişilerin dönüşlerinin İsrail'in demografik karakterini, Yahudi bir devlet olma özelliğini yok edecek şekilde değiştireceği iddia etmektedir. Geri dönüş hakkının kullanımının engellenmesi, apartheid rejimi açısından temel bir öneme sahip. Bu şekilde bölgedeki Filistinli nüfusun, İsrail'in bölgedeki askeri kontrolünü tehdit edecek dereceye kadar yükselmemesi ve/veya İsrail'deki Filistin vatandaşlarına tüm demokratik hakları talep etme ve dolayısıyla İsrail devletinin Yahudi olma özelliğini ortadan kaldıracak şekilde demografik üstünlüğe sahip olacak dereceye kadar artmaması sağlanmaktadır. Dördüncü alanın, uluslararası hukuk altında Filistinlilerin ülkelerine geri dönüş haklarını inkar eden politikalarla sınırlı olmasına rağmen işbu raporda bu alan, apartheid rejiminin sürdürülmesindeki demografik etkenlerdeki kritik rolüne binaen, Filistinlilerin topluca baskı ve tahakküm altına alınması sisteminin ayrılmaz bir parçası olarak ele alınmaktadır.

Bu rapor, bu dört alanın birlikte değerlendirildiğinde, bizzat İsrail'in kontrolü altında olan bölgelerde her alanda Yahudi olmayanlar üzerindeki tahakkümün sürdürülmesini garantiye almak amacıyla geliştirilmiş kapsamlı bir rejimi oluşturduğunu tespit etmektedir. Filistinlilere yapılan muamelelerdeki bu farklılıklar, bunların apartheidin bir şeklini oluşturup oluşturmadığına dair bir değerlendirme yok iken Birleşmiş Milletler tarafından meşru olarak kabul edilmekteydi. Bu rapordaki bulgular ışığında, uzun süredir var olan bu parçalı uluslararası yaklaşımın tekrar gözden geçirilme ihtiyacı hasıl olabilir.

Adaleti ve bütünlüğü sağlamak için rapor, İsrail ve İsrail'in politikalarını destekleyenler tarafından ileri sürülen İsrail-Filistin meselesinde Apartheid Konvansiyonu'nun uygulanmasını reddeden karşı argümanları da ele almaktadır. Bu iddialar arasında şunlar yer almaktadır: İsrail'in Yahudi devleti olarak kalmaya devam etmesi Fransa gibi diğer devletlerin uygulamalarıyla uyumludur; İsrail'in, vatandaş olmayan Filistinlilere tam olarak da vatandaş olmamalarından dolayı Yahudilerle eşit muamelede bulunma zorunluluğunu yoktur; İsrail'in Filistinlilere karşı muameleleri herhangi bir tahakküm “kastı” veya “amacını” yansıtmamaktadır, ancak bunlar halihazırda devam eden çatışmaların gerçekleri ve güvenlik gereksinimleri tarafından İsrail'in uygulamak zorunda olduğu geçici şartlardır. Rapor bu iddiaların sağlam dayanakları olmadığını göstermektedir. Bir başka argüman olan Filistinlilerin oy hakkının olmasından dolayı İsrail'in apartheid suçundan kusurlu sayılamayacağı iddiası hukuki yorum açısından iki hata içermektedir: Güney Afrika, apartheid rejimi ile yapılan karşılaştırmanın aşırı lafzi yoruma dayanması ve özellikle anayasanın devletin “Yahudi” kimliğine ve dolayısıyla ırksal karakterine aykırı siyasi partileri yasaklayan hükümleri olmak üzere, oy hakkına ilişkin sorunun diğer kanunlardan ayrı tutulması.

Rapor belirtmektedir ki delillerin ağırlığı, İsrail'in Filistinlilere apartheid rejimi uyguladığını makul şüphenin ötesinde ispatlamaktadır. Bu durum, insanlığa karşı suçun işlendiğini göstermektedir ve bu suçun işlenmesi yasağı bir jus cogens nitelikli uluslararası teamül hukuku kuralıdır. Uluslararası toplum, özellikle Birleşmiş Milletler ve alt organları ve de üye ülkeler, imkanları ölçüsünde karşılaştıkları apartheid vakalarını önlemek ve cezalandırmak yükümlülüğü altındadır. Özellikle devletler toplu şekilde (a) apartheid rejimini hukuki olarak tanımama; (b) apartheid rejimi uygulayan devlete bunu sürdürmesine yönelik yardımda bulunmama; (c) ve apartheid rejimini sonlandırmak için BM ile işbirliği içinde olma sorumluluğu altındadır. Sivil toplum kuruluşları ve bireyler de ahlaki ve siyasi açıdan ellerindeki tüm imkanları kullanarak bu süregelen suç hakkında farkındalık oluşturmak ve İsrail'e, bu apartheid rejimine son vermesini sağlamak için uluslararası hukuka uygun olarak baskı kurmak sorumluluğu altındadır. Rapor, BM'ye, hükümetlere, sivil topluma ve özel girişimlere, İsrail'in Filistinliler üzerinde kurduğu apartheid rejimi hakkında yapabilecekleri faaliyetlerle ilgili genel ve bir takım özel tavsiyelerle sona ermektedir.

BİTTİ

Yorum Yaz

  841601

-