13 KASIM 2019 ÇARŞAMBA

Elif Sönmezışık

MERHABA

Elif Sönmezışık

-Ruzname; Kelime Günlüğü'nden-

Eskiden uzak, çok uzaklardan bir haber vermek/almak ya da özlemleri, hasretleri yerine ulaştırmak içindi postacılar. Şimdiyse-ki artık onlara postacı deniyor mu bilmiyorum- sadece şablon düzenekli evrak taşıyorlar. Biz de diğer şeyleri elektronikle ya da dijitalle ulaştırıyoruz. Yanımızdaymış gibi konuşabiliyoruz herkesle. Hatıraları yine önemsiyoruz. Hatta bunun için telefonlarımızı alırken hafıza genişliğinin önemini ve birikenleri sık sık arşivlemeyi unutmuyoruz. Kâğıtlara dökülmemiş nice satırlar, fotoğraflar uçup gidiyor kimi zaman. Olsun, hatıralarımızı somutlaştıramamak bizi eskisi kadar huzursuz etmiyor artık, eskisi kadar dile getirmiyoruz.

Ramazan'a saatler kaldı. Rahmeti, bereketi, hayrı ve vesile olduğu bütün güzellikleriyle bir ay boyunca bizi iyileştirmesi bir tarafa, her geçen yıl topluca geçmişe gitme istediğini daha çok duyduğumuz bir zaman aralığı yaşatıyor bize. Bir ay boyunca devamlı “nostalji” kelimesiyle başlık atılmış etkinliklerle karşılaşıyoruz, klasik sanatlarımızı hatırlıyoruz, önünde bir Ramazan etkinliği olan her platforma Osmanlı çağrışımlı birkaç eşya ekliyoruz. Maksat “Ramazan havası”na girmek ve orada bir müddet kalmak. Dünyanın büyük bir kısmı kendi eğlenceliklerini sürdürse de televizyonlarımızın çoğu ses düzeneklerini ney taksimine uyarlıyor, fonuna çıstap eklenmiş “sema gösterili” iftarlar veriliyor.

İstanbul'a özgü Ramazan'ın geceye taşınan hareketliliği, “nostalji” etiketiyle bütün memlekete yayılıyor; şehir, kasaba, mahalleye taşınıyor ve yaklaşık her yerde küçük büyük Ramazan “sahneleri” peyda oluyor.

Sanki dinî yaşayışımızla, hatıralarla ve geçmişle ilgili bütün alıp veremediklerimizin hesabını Ramazan'da görür gibiyiz. Bir yıl boyunca biriken dinî sorular Ramazan'da soruluyor, tarih soruşturmalarının en kıdemlileri genelde Ramazan'da masaya yatırılıyor, Osmanlı'nın gündelik hayatı ve şehirlerinin sokak adabı en çok Ramazan'da didikleniyor. Teknoloji orucuna niyetlenip teknoloji destekli nostaljik fragmanlara dahil oluyoruz. Bunda fayda aramak ve bulmak mümkün, ama bel bağlamak mümkün değil.

Aslında popüler kültürün Ramazan'a yaklaşımı, oryantalist bir gösteri ve çoğu zaman zengin medeniyet birikimini paylaşmak ya da onu beslemek kaygısı taşımadan, ona uzaktan bakan ve bir mecburiyeti yerine getiren havaya bürünüyor. Durum artık öyle kendiliğinden ki onlar böyle yapmasa yadırgayacağımız bir hale geldik, desek yalan olmaz.

Ramazan'ın ilk teravihi, ilk sahuru, ilk kuşluğu, ilk iftar özlemi, ilk iftarı ve ilk aile buluşmalarının verdiği huzuru, bu nostalji har-gürü içinde hangi rafa yükseltelim dersiniz? Ramazan'ı karşılamanın da hem şehir, hem ev hem de şahsi adaba dahil olduğunu nasıl hatırlatalım? Ramazan'ın dünyevilik seviyemizi sorgulayacağımız kısmi bir inziva olduğunu, şenliklerin bayrama saklandığını ve ritmin kudüm lezzetinde güne yayılması halinde iyileşme peyda olacağını nasıl betimleyelim?

Ramazan'ın ilk kelimesi olarak bu yüzden merhaba'yı seçtim. Güne ve mekânlara yayılan uhrevi manzaraları betimleyecek belagat gücünü bulmak ne kadar zordu öyle?.. Üstelik Ramazan'ı karşılamak kadar, yaşamakta da ne kadar yetersiz kalıyorduk öyle…

İşte böyle medcezirlerle sınanırken “merhaba”nın kucaklayıcı gülümseyişine teslim olmak işten değildi. Merhaba, gülümsenerek yorumlanacak bir kelimeydi. Üstelik yüceltmek içindi, yüceliği selamlamak içindi…

Ondan bu karşılama için en çok merhaba içime sindi.

Ramazan'ın ilk onbeş günü söylenmesi âdet olagelmiş bir ilahiden gönle çiçek açtıran mısralar:

“Merhabâ ey şehr-i remezân merhabâ

Merhabâ ey sevgili mâh-ı mübârek merhabâ”

Merhaba, ey Mübarek Ramazan;  getirdiğin bütün güzelliklere Merhaba…

***

Künye: Merhaba, Arapça kökenli, genişlik ve bolluk olsun anlamına geliyor  (merhaben). Bir selamlaşma ve övülen, yüceltilen kimse veya şeye hitap sözü olarak kullanılıyor. (Kubbealtı Lugatı)

ELİF SÖNMEZIŞIK - TERCÜMEİHÂL

Yazar Elif Sönmez Işık, Türkiye Yazarlar Birliği 2017 yılı 'basın fıkrada' ödülü sahibi

ELİF SÖNMEZIŞIK DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  922538

-