19 HAZİRAN 2019 ÇARŞAMBA

Yesevîzâde Alparslan Yasa

MUSTAFA KEMÂL’İN HASTALIĞI, ÖLÜMÜ, CENÂZESİ 260

Yesevîzâde Alparslan Yasa

İttihâdcı İhtilâlindeki rolleri

“Dönmeler, Jön Türk hareketinin teşkîlâtı olan ve Selânik'de kurulmuş bulunan İttihâd ve Terakkî Komitası'nın başlangıcında mühim derecede rol oynadılar. Bu harekete katılanlar arasında, bilhassa Yâkubî ve Kapancı tâifelerinden gelen birçok mühim ‘hür düşünceli' [laik, dînlere muhâlif] şahsıyet bulunuyordu. Bunlar, eski mezhebî inançlarının yıkılmasından sonra, dîn vâkıası karşısında menfî ve ‘münevver' bir tavır benimsemişlerdi. Fakat Türk vatanperverlik ve milliyetçiliklerini ütopik Yahûdi Mehdîcilikleriyle birleştiren dîndâr Sabataîler de mevcûddu. Şu husûs isbât edilmiş bulunmaktadır ki ilk Jön Türk Hükûmetinin üç Nâzırından biri ve Jön Türk Partisi'nin nüfûzlu şeflerinden Câvid Bey, Dönme idi ve Karakaş zümresinin sînesinde de ehemmiyeti hâiz derecede faâliyet göstermiştir. Kendisi, bu zümrenin en mühim âilesi olan Ruso âilesine mensûbdu. O âile ki doğrudan doğruya, Osman Baba da denilen ve Allâh'ın tecessüdü olduğuna inanılan Barukiya Ruso'nun neslinden gelmektedir.” (Scholem 1974: 239)

(Angelos A. Chotzidis, “Demonstrations in Macedonia in the era of the Young Turks”,

Macedonian Studies Journal, Melbourne, Australia, volume 2, 2015, p. 53)

24 Temmuz 1908 Macedonia Risorta İTK'sının ihtilâlini tes'îd etmek, elbette, en başta Masonların hakkıydı… Bu çok nâdir resim, o gün, Masonlar, Hürriyet Meydanı'ndan rıhtım boyunca Beyaz Kule'ye doğru yürüyerek nümâyiş yaparken çekilmiştir. (Resmin üzerindeki Fransızca ibâre: “Manifestation des Francs-Maçons sur les quais de Salonique: Farmasonların Selânik rıhtımı üzerindeki nümâyişi”.)  Bu resim hakkında, Üstâd-ı Âzam Kemalettin Apak, şu îzâhatta bulunuyor: “Meşrutiyetin ilânından iki, üç gün sonra Selânikte bu mühim inkılâbı tesit ve tebcil için bir geçit resmi tertibedilmiş ve bu merasime muhtelif milletlere mensup cemaat teşekkülleri ile İttihat ve Terakki Cemiyeti âzaları ve Masonlar dahi iştirak eylemişlerdi. Masonlar, bu merasime, kordon ve önlüklerini takmış olarak bayrakları ile ve en önde Veritas locasının Üstadı Emanuel Karasu [doğrusu: “Macedonia Risorta Locası Üstâdı Emanuele Carasso”] bulunduğu halde gelmişlerdi. Bütün alay Hürriyet Meydanında toplanmış, nutuklar söylenmiş ve bu esnada Mason bayrağı altında Emanuel Karasu birader de orada toplanan binlerce kişiye hitaben bir nutuk irat etmişti. Bu merasim sırasında Selânik ve Makedonyadaki Masonların grup halinde çekilmiş fotoğrafları, kıymetli bir hatıra olarak bazı eski kardeşlerde mevcut idi.” (K. Apak, Ana Çizgilerile Türkiyedeki Masonluk Tarihi, İstanbul: Türkiye Mason Derneği Yayını, 1958, s. 40)

*** 

Türkiye'de mevcûdiyetlerini muhâfaza ediyorlar

“Türkiye'de bugün de îmânlarını harâretle muhâfaza eden ortodoks bir Sabataî zümresi bulunmaktadır. Bunlar bilhassa Karakaşlardan meydana geliyor. Bu zümrenin, dînî teşkîlâtını da muhâfaza ettiği zannedilmektedir.

“Dîğer zümreler (Kapanîler ve Yâkubîler) ise, evlilik, lâkaydî ve gönüllü temessül yollarıyle çözüldüler. Fakat bunların arasında dahi, an'anelerine bağlı birçok âile mevcûddur. Bu hâl bizi şaşırtmamalıdır.

“Nüfûs mübâdelesi esnâsında, Selânik Dönmelerinin reîsleri, Yunan Hükûmetine mürâcaât edip kendilerinin Yahûdi olarak tanınmalarını ve böylece Selânik'de kalmalarına müsâade edilmesini istemişlerdi. İstekleri reddedilince, bu âilelerden birçoğu, ellerindeki (Cemâatleriyle) alâkalı el yazmalarını Yahûdi dostlarına verdiler veyâ sattılar. Mâmâfih bunlar henüz aleniyete çıkmış değildir…” (Scholem 1974: 240)

“Yine de, bu vesîkalardan husûsen Kapanîlere âid olan birçoğu, İsrâil'e ulaşmış bulunmaktadır.” (Scholem 1974: 240)

“İzmirliler, günümüzde, daha ziyâde Kapancı ismiyle anılıyorlar.” (Scholem 1974: 241)

İsrâil'e ulaşan Kapancılara âid vesîkalardan bir kısmı, Kapancı Derviş Efendi'ye âid ilâhîlerdir. (Scholem 1974: 242)

  1. asırda, Dönmelerin tekrâr Yahûdilerin arasına dönmeleri için birçok teşebbüste bulunulmuş, lâkin netîce alınamamıştır. (Scholem 1974: 247)

“Dönme ‘Mü'minler'in bugün de mevcûdiyetlerini idâme ettiklerine dâir delîller vardır. 1960 baharında, Türklerle alâkalı mes'elelerin mütehassısı olan bir muhâbirim, Karakaş zümrasinin reîsi olan Hocayla görüşmeye muvaffak olmuş ve ondan Türkiye'de Dönmelerin vazıyeti hakkında mühim mâlûmât almıştır. Görüşme esnâsında, bu Dönme Reîsi, İsrâil'de de Sabataî bir zümrenin mevcûdiyetinden bahsedildiğini ve bundan kendisinin de emîn olduğunu ifâde etmiştir.” (Scholem 1974: 247)

Sabataîler, cebren mi “Müslüman” oldular?

Bâzan, Sabataîlerin cebren “Müslüman” yapılan insanlar olduğunu iddiâ ederek Osmanlı idârecilerini suçlıyanlara rastlıyoruz. Hâlbuki Scholem'in yukarıdaki îzâhatından kâfî derecede anlaşılmış olmalıdır ki böyle bir hâl vâkî değildir. 

YESEVÎZÂDE ALPARSLAN YASA - TERCÜMEİHÂL

1967'den beri “A. Yasa” ve “Yesevîzâde” imzâlı kitap ve makalelerin müellifi araştırmacı-yazar, Hacettepe Üniversitesi Fransızca Mütercim-Tercümanlık Anabilim Dalı ve Abant İzzet Baysal Üniversitesi Gazetecilik Bölümünden Emekli Yrd. Doç. Dr.

YESEVÎZÂDE ALPARSLAN YASA DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  021280

-