18 ŞUBAT 2020 SALI

Yesevîzâde Alparslan Yasa

MUSTAFA KEMÂL’İN HASTALIĞI, ÖLÜMÜ, CENÂZESİ 477

Yesevîzâde Alparslan Yasa

Trabzon'da da “Dînî İnkılâb” alkışlanıyor imiş

- A, 2 Şubat 1932 / 24 Ramazan 1350, Salı, s. 2:  “Türkçe kur'an…. Trabzonda da Türkçe kur'an okunuyor. Bu cuma, hafız Osman B. Çarşı camiinde Türkçe kur'an okuyacaktır. Burada Türkçe kur'an etrafındaki alâka fazladır. Bu dinî inkılâp alkışlanmaktadır…”

- Cumhuriyet gazetesinde de aynı haber: “Trabzon'da Türkçe Kur'an… Trabzon 2 (A.A.) Bu Cuma Çarşı camiinde türkçe Kur'an okunacaktır. Halk Kur'anın kendi dilile okunacağından çok memnundur…”

“Mutlak Şef”in üç sene sonra “Bizans Müzesi”ne çevirdiği Ayasofya'da, Kadir Gecesi için, hoparlörlü, radyolu “Türkçe büyük dînî ihtifâl” hazırlanıyor

Târihimizde ilk def'a bir câmide hoparlör kullanılıyor ve yine ilk def'a Devlet Radyosu'ndan (üstelik naklen) “dînî” neşriyât yapılıyor… Ne ki bu iki cihâz, Müslümanlık için değil, Kemalist “Dîn İnkılâbı” için kullanılıyor… Totaliter Rejim, Kadir Gecesi'nde “Dîn İnkılâbı” için yeni bir gövde gösterisi tertîb ediyor… Bu yeni komediye sahne olan mukaddes mekân, üç sene sonra “Bizans Müzesi”ne çevrilecek olan Ayasofya Câmiidir…

- C, 2 Şubat 1932, birinci sayfanın sol orta tarafında, iki sütûn üzerine resimli haber: “Kadir gecesine hazırlık… Ayasofya camiinde 25 maruf hafız, türkçe Kur'anla mukabele okuyacaktır… Ayasofya camiine hoparlör yapılıyor…” Devâmı: “Kadir gecesi için, şehrimizdeki bütün camiler hazırdır. O gece büyük, küçük bütün camilerde namazdan sonra türkçe mukabeleler, Kur'an ve mevlit okunacaktır. Bilhassa Ayasofya camiinde şimdiye kadar yapılmamış muazzam dinî ihtifâl yapılacaktır. Bu mübarek gece şerefine Ayasofya camiinde şehrimizin en güzel sesli namdar hafızlarından yirmi beş kişi türkçe Kur'an okuyacaklardır. Bu büyük din gecesi için Evkaf idaresinden verilen talimat dairesinde bütün camiler temizlenmektedir. Dün Ayasofya camiinde dinî ihtifâl için icap eden tedbirler alınmış, ampüller yenileştirilmiş, büyük bir hoparlör konulmuştur…”

“Ayasofya'daki ihtifâli, radyo vasıtasile bütün memleket halkı dinleyecek”

Radyo vâsıtasıyle “Dîn İnkılâbı”nı halka mâl etme fikri tatbîkāta konuyor… Bu arada, Müftülük de, hiç şüphesiz tepeden gelen emirle, kervana dâhil edilmiştir: Hâfızlar, “Türkçe Kur'ân” tilâveti derslerine devâm ettiriliyor ve mêzûn olanlara icâzet verilip câmilere gönderiliyorlar…

- A, 3 Şubat 1932 / 25 Ramazan 1350, Çarşamba, Kadir Gecesi, ortada sağdan ikinci sütûn, devâmı 2. sayfada: “Türkçe Kur'an... Bu akşam Ayasofya camiinde yapılacak ihtifal…” Devâmı:

“Türkçe kur'an okunmasına dün de şehrimizin muhtelif camilerinde devam edilmiştir. Hafız Nuri bey Aksarayda Camcılar camiinde kalabalık bir cemaat huzurunda “Elhakka” suresini okumuştur. Hafız Nuri bey, dün ilk defa bu sureyi hutbe şeklinde okumuş ve cemaat üzerinde derin bir tesir bırakmıştır. Bu usule diğer hafızların da ittiba edecekleri tahmin ediliyor.

“Bu akşam Kadir gecesi olduğu için Ayasofya camiinde teravih namazından sonra büyük dinî bir ihtifal olacağını yazmıştık. Bu husustaki bütün hazırlıklar tamamlanmıştır. Bilhassa bu ihtifali radyo vasıtasile bütün memleket halkı dinleyecek ve Türkçe kur'an etrafındaki alâka derinleşecektir.

“Yirmi hafız tarafından okunacak muhtelif sureleri müteakip hafızlar bir ağızdan Itrî efendi merhumun bestelediği makamla türkçe tekbir getireceklerdir.

“Müftülük, her önüne gelenin camilerde türkçe kur'an okumaması için bu hususta mezun olan hafızlara vesikalar vermiştir.”

Ankara ve Adana'da da “Dînî İnkılâb”

- Yine Akşam gazetesinin 2. sayfasında: “Bayramdan sonra Ankarada türkçe ezan ile camilerde türkçe kur'an okunması için hazırlıklar yapılmağa başlanmıştır. Adana'da da yarın ilk türkçe ezan ve yasin suresi Ulu camide mühendis Refi bey tarafından okunacaktır.”

 2_59

İlk “Uydurma Ezân”, 30 Ocak 1932 / 21 Ramazan 1350, Pazar günü, “ikindi namazından evvel, Fâtih Câmii'nin Bahr-i Sefîd cihetindeki minâresinden” Hâfız Rifat Efendi'ye okutuldu… “Türkçe Kur'ân” tilâveti gibi Kemalist “Dîn İnkılâbı”nın bir parçası olan “Türkçe Ezân” hâdisesi de, kalemini, bütün kuvvetiyle “Dîn İnkılâbı” lehinde seferber eden Yunus Nadi'nin Cumhuriyet gazetesinde birinci sayfa haberi…

*** 

 “Dîn İnkılâbı”, İstanbul Müftülüğü ve Evkāf İdâresi mârifetiyle yürütülüyor

Aşağıdaki haberden, tepeden verilen emirle, “Türkçe Kur'ân tilâvetçisi” hocaların yetiştirilme ve organizasyon işlerinin Müftülük ve Evkāf İdâresi'nin uhdesine verildiği anlaşılıyor… Böylece, bir kerre daha, “Öztürkçe İbâdet Vâsıtasıyle Dîn İnkılâbı” hareketinin resmî bir proje, resmî bir teşebbüs olduğu anlaşılıyor…

- C, 3 Şubat 1932, birinci sayfanın boydan boya üst kısmını kaplıyan manşet: “Bu Gece Camilerde Büyük Merasim Yapılacak”… Sayfanın sol, üst tarafında, iki sütûn üzerine, “Mübarek Kadir Gecesi” mahyalı bir câmi resminin altına dercolunan haber:

“Bu geceki dinî merasim… Büyük hazırlıklar yapıldı… Ayasofyadaki merasim pek parlak olacaktır… Bu akşam mübarek Kadir gecesidir. Bu gece şehrimizdeki camilerde, şimdiye kadar görülmemiş emsalsiz dinî merasim yapılacaktır. Kadir gecesi için gerek Müftülük, gerek Evkaf idaresi tarafından yapılan hazırlıklar dün akşama kadar tamamen ikmal edilmiştir. Camilerimizin noksanları tamamlanmış, diğer taraftan bu gece halkın mabetlere tehacümünden mütevellit izdihamı nazarı itibara alan alâkadarlar gerek asayiş, intizam, gerekse seyrüsefer mes'eleleri üzerinde icap eden tedbirleri almışlardır. Bu gece şehrimizde yapılacak büyük dinî tezahüratın merkezî sıkletini Ayasofya camii teşkil edecektir. Burada, yatsı namazından sonra Hafız Bürhan, Hafız Yaşar, Hafız Saadettin, Hafız Nuri, Hafız Rıza Beyler gibi en namdar simalar tarafından mukabele ve mevlit okunacaktır. Burada okunacak türkçe Kur'an ve mevlidi Osmaniye telsizine vermek üzere camiin müezzin minberine konulan büyük hoparlörün tecrübeleri bugün yapılmış ve muvaffakıyetli netice alınmıştır.”

Haberin devâmında, sâdece resmî icâzetli hâfızların câmilerde makāmla “Türkçe Kur'ân” okuyabilecekleri îzâh ediliyor:

“Hafızlara vesika verildi… Müftülük tarafından, şehrimizde bulunan hafızlardan türkçe Kur'an okumağa mezun olanlara vesikalar verilmiştir. Şimdiden sonra vesikası olmıyan hafızlar, camilerde türkçe Kur'an okuyamıyacaklardır. Müftülük tarafından Kadir gecesi için türkçe Kur'an ve mevlit okuyacak hafızların bir listesi yapılmış ve bunlar şehrin bütün camilerine taksim edilmiştir. Ayasofya camiinde mevlit okuyacak olan yirmi beş hafızdan maadası da Fatih, Süleymaniye, Beyazıt, Sultanahmet, Yeni cami, Kariye, Dolmabahçe, Ortaköy ve diğer camilerde yatsı namazından ve mukabeleden sonra türkçe Kur'an okuyacaklardır. Hafızların hemen kâffesi Kadir gecesi için hazırlanmakta olduklarından dün camilerde türkçe Kur'an okunmamıştır. Yalnız Hafız Nuri Ef., Aksarayda Valide camiinde çok kalabalık bir sami kütlesi önünde türkçe aşir okumuştur.”  

YESEVÎZÂDE ALPARSLAN YASA - TERCÜMEİHÂL

1967'den beri “A. Yasa” ve “Yesevîzâde” imzâlı kitap ve makalelerin müellifi araştırmacı-yazar, Hacettepe Üniversitesi Fransızca Mütercim-Tercümanlık Anabilim Dalı ve Abant İzzet Baysal Üniversitesi Gazetecilik Bölümünden Emekli Yrd. Doç. Dr.

YESEVÎZÂDE ALPARSLAN YASA DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  523363

-