18 ŞUBAT 2020 SALI

Yesevîzâde Alparslan Yasa

MUSTAFA KEMÂL’İN HASTALIĞI, ÖLÜMÜ, CENÂZESİ 482

Yesevîzâde Alparslan Yasa

“Türkçe Kur'ân ve Ezân”ı yaymak için CHP teşkîlâtı devrede; halkta “memnûniyet pâyânsız” imiş

Bir taraftan İstanbul'da, Dolmabahçe'de, “Büyük Şef”in nezâreti altında yetiştirilen “hâfız” ekibi, İstanbul'un muhtelif semtlerini dolaşarak “Türkçe Kur'ân” tilâvetini yaymıya, halka benimsetmiye çalışırken, benzeri bir faâliyet bütün Anadolu'da kendini gösteriyor… Yalnız, bilhassa taşrada, CHP teşkîlâtından istifâde edildiği anlaşılıyor…

- A, 5 Şubat 1932 / 27 Ramazan 1350, Cuma, s. 2: “Bugün Süleymaniye camiinde türkçe kur'an okunacak… Anadolunun her tarafında türkçe kur'an okunuyor…” Devâmı:

“Dün Kadıköyünde Osmanağa camiinde dört güzel sesli hafız [Yaşar, Burhan, Enver, Rıza Beyler] tarafından türkçe kur'an okunmuştur. […] Kalabalığın ekseriyetini hanımlar teşkil ediyordu. […]

“Bugün cuma namazından sonra Süleymaniye camiinde Hafız Kemal B. Türkçe kur'an okuyacaktır. […]

“Anadolunun muhtelif yerlerinden gelen haberlere göre Kadir gecesinden itibaren Şebinkarahisarda türkçe kur'an okunmağa başlamıştır. Ayasofyada yapılan dinî ihtifal, İneboluda halk evinde binlerce kişi tarafından dinlenilmiştir. Aynı ihtifali Kırşehir halkı Halk Fırkası salonunda dinlemişlerdir. Bugün Balıkesirde büyük camide büyük bir dinî ihtifal yapılacak ve muhtelif hafızlar tarafından Türkçe kur'an okunacaktır. Dün Manisada Muradiye camiinde orta mektep muallimi Osman bey tarafından ilk defa Türkçe kur'an okunmuştur. Cami çok kalabalık olmuştur. Cemaat arasında mebuslar da vardı. […] Ayasofya camiinde kadir gecesi okunan türkçe kur'anı ve duaları Cumhuriyet halk fırkası salonundaki radyoda[n] yüzlerce halk vecid içinde dinlemiştir. Memnuniyet payansızdır…”

İlk “Türkçe Hutbe” 5 Şubat'ta… “Artık Şehrin bütün câmilerinde Türkçe Kur'ân okunuyor”…

- C, 5 Şubat 1932 / 27 Ramazan 1350, Cuma, birinci sayfanın üstte, sağdan 2. ve 3. sütûnlarında resimli haber: “Dinî tekâmül ve halkımız… Bugün Süleymaniyede türkçe hutbe okunacak… Artık şehrin bütün camilerinde her namazdan sonra türkçe Kur'an okunuyor…” Devâmı:

“Dün Kadıköyü'nde Osmanağa camiinde halkın gösterdiği fevkalâde alâka üzerine şehrin bütün camilerinde hemen hemen bütün namazlardan sonra türkçe Kur'an okunmaktadır. Müftülük tarafından müsaade alan hafızlar camilerde muntazam bir program dahilinde hutbe, mukabele ve türkçe Kur'an okumaktadırlar. Hafız Bürhan Beyle arkadaşları, dün, ikindi namazından sonra Kadıköyü'nde Osmanağa camisinde kesif bir sami kütlesi önünde türkçe Kur'an okumuşlardır. Bu kıraat Ankaralı Mükerrem H. isminde münevver bir hanımın tavassut ve ricası üzerine yapılmıştır. Bugün Cuma namazından sonra Hafız Sa[a]dettin Bey tarafından Süleymaniye camiinde türkçe hutbe okunacaktır. Bundan başka Eyüp'te, Defterdar'da, Mahmudefendi camiinde Hafız Mehmet Asaf Bey tarafından Melek suresi, ikindi namazından sonra da ayni camide türkçe olarak Kadir suresi okunacaktır.” Devâmı:

“Ankara 4 (Telefonla) Dün gece burada Hacıbayram ve Zincirli camilerinde Hafız Abdülhalik Beyle Cevdet Bey tarafından türkçe Kur'an okundu. Türkçe Kur'an halk tarafından büyük alâka ile karşılandı…”

Hâfız Saâdeddîn Bey, Süleymâniye'de, Hutbeyi ve Sûreleri Türkçe okuyor; her tarafta “Türkçe Kur'ân ve Ezân” faâliyeti var

- A, 6 Şubat 1932 / 28 Ramazan 1350, Cumartesi, s. 2: “Türkçe hutbeyi 20 bin kişi dinledi. Anadolunun her tarafında Türkçe kur'an ve ezan okunuyor. Dün Süleymaniye camiinde ilk defa olarak tamamile Türkçe hutbe okunmuştur. […] İç ve dış ezanları okunduktan sonra hafız Saadeddin bey minbere çıkmış ve: “Ey cemaat!” başlangıcı ile hutbesini okumuştur. Hafız Saadeddin bey hutbe arasında geçen bütün duaları da gene türkçe olarak okumuştur. […] Hutbe bitince namaz kılınmış, namazdan sonra da tekrar türkçe tekbir alınmağa başlanılmış, yine hafız Saadeddin bey bir sureyi türkçe okumuştur. Saadeddin bey bu sureyi hitabe tarzında tilâvet etmiştir…

“Gelen malûmata nazaran Kadir gecesi Ayasofyada yapılan dinî merasim en uzak vilâyetlerimizde bile radyo vasıtasile dinlenilmiştir. Vanda halkevi salonunda toplanan büyük bir kalabalık türkçe kur'anı dinlemiştir… Türkçe ezan ve Türkçe kur'an okunması Anadoluda büyük bir rağbet görmektedir. Dün Rizede öğle ve ikindi ezanları Türkçe olarak okunmuştur. Ve gene dün Yozgatta ilk defa olarak Türkçe ezan ve kur'an okunmuştur. Trabzonda Çarşı camiinde, Edremitte Bayramyeri camiinde Türkçe kur'an, ezan, mevlit ve hutbe, Konyada Şerafeddin camiinde Türkçe kuran okunmuştur. Halk kendi kitabını kendi dili ile dinlerken büyük bir memnuniyet göstermektedir.”

- C, 6 Şubat 1932, birinci sayfanın boydan boya üst kısmını kaplıyan manşet: “İlk Türkçe Hutbe Dün Okundu”… Sağdan, üstte, 2., 3. ve 4. sütûnlarda, iç içe geçirilmiş üç resimle berâber verilen haber: “Süleymaniye'de türkçe hutbe… Cami lebalep dolmuştu, hutbe okunurken bir taraftan da tekbir alınıyordu… Dün bütün camiler hıncahınç dolmuş, halk türkçe Kur'an dinlemiştir…” Devâmı:

“Dün ramazanın son cuması olduğu için camiler her günkünden daha kalabalıktı. Bu ramazan, halkın türkçe Kur'ana karşı gösterdiği büyük alâka ve tahassüs yüzünden mabetlerimizde hâsıl olan izdiham, dünkü cuma namazında Ayasofya, Beyazıt, Fatih, Süleymaniye gibi camilerimizde en azamî şeklini almış bulunuyordu. Bilhassa Süleymaniye camisinde sesinin güzelliği ile de maruf olan Hafız Sadettin Bey tarafından türkçe hutbe okunacağını haber alanlar Cuma namazından çok evvel camiyi doldurmuşlardır. Namaz saati geldiği zaman izdiham öyle bir hal almıştı ki camiye namaz kılmak için girenlerin, hatta kıpırdamalarına imkân kalmamış ve yüzlerce kişi de içeri giremiyerek avlularda kalmışlardır…”

Bursa'da, bir Mûsevî de “Türkçe Kur'ân”a destek oluyor

- A, 7 Şubat 1932 / 29 Ramazan 1350, Pazar, s. 2: “Bugün (6 Şubat), (Konyanın) Sultanselim camiinde Türkçe ezan ve kur'an okunmuştur…”

Aynı nüsha, s. 5: “Türkçe kur'an meselesi Bursayı buhran ve Çin-Japon işinden daha ziyade alâkadar ediyor. Henüz Türkçe kur'an okuyacak bir hafız çıkmamakla beraber halk bu işe büyük bir alâka gösteriyor. […] Kadir gecesi Ayasofyada yapılan büyük dinî ihtifal fevkalâde merak uyandırdı. Radyo olan yerler, gazinolar pek erkenden tıklım tıklım dolmuştu […] Altıparmak caddesinde bir musevinin, evinin köşesine koyduğu radyoyu dinlemek için toplanan halk o kadar çoktu ki araba ve otomobiller halk kütlesini yarıp geçemedikleri için koca caddeyi bırakıp yan sokaklara sapmağa mecbur oldular…”

“Koca Gazimizin dinimize yaptığı bu iyiliğini unutamam!”

- A, 10 Şubat 1932 / 2 Şevvâl 1350, Çarşamba, s. 5: “türkçe Kur'an… Bandırmada halk arasındaki alâka… Bandırma, 6 (Hususî) – Kadir gecesinde İstanbul Ayasofya camiinde yapılan muazzam dinî tezahürat burada çok büyük alâka ile takip edilmiştir. Radyo bulunan halk fırkası binası ve iki geniş gazinoda oturacak yer kalmamıştır. Birçokları soğuğa rağmen dışarda ayakta dinlemişlerdir. Halk arada sırada coşuyor ve göz yaşları arasında ve bazan hıçkırıklarla Ulu Gaziye duada bulunuyor. Bir ihtiyar, ‘Koca Gazimizin dinimize yaptığı bu iyiliğini unutamam' diye hem ağlıyor, hem dua ediyordu. Türkçe Kur'an Bandırmada çok iyi intiba bırakmıştır. Halk camide bulunur gibi duada ellerini açarak dua etmişlerdir.”

“Türkçe Kur'ân, Türkçe Ezân, Türkçe Hutbe, Tükçe Tekbîr” ile Bayram

- 9 Şubat 1932 /  1 Şevvâl 1350 , Salı, Ramazan Bayramının birinci günü…

- A, 10 Şubat 1932 / 2 Şevvâl 1350, Çarşamba, s. 2: “Bayram… Camilerde türkçe hutbe okundu, türkçe tekbir getirildi…” Devâmı: “…Şeker bayramının bu seneki hususiyeti, camilerde bayram namazında hutbenin türkçe okunması, tekbirlerin türkçe getirilmesi idi. Bayram namazında hutbenin ve tekbirlerin türkçe olarak ilk defa okunması halk üzerinde derin tesirler yaptı.”

YESEVÎZÂDE ALPARSLAN YASA - TERCÜMEİHÂL

1967'den beri “A. Yasa” ve “Yesevîzâde” imzâlı kitap ve makalelerin müellifi araştırmacı-yazar, Hacettepe Üniversitesi Fransızca Mütercim-Tercümanlık Anabilim Dalı ve Abant İzzet Baysal Üniversitesi Gazetecilik Bölümünden Emekli Yrd. Doç. Dr.

YESEVÎZÂDE ALPARSLAN YASA DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  714356

-