28 EYLÜL 2020 PAZARTESİ

ROBİNSON CRUSOE TAKLİT Mİ ?

Daniel Defoe'nun, 1719 yılında ilk basımı yapılan ve bazılarınca ilk İngilizce roman olarak adlandırılan Robinson Crusoe adlı eseri, İbn-i Sina ve İbn-i Tufeyl kaynaklı Hay ibn-i Yakzan veya İbnü’n-Nefîs’in, Fâżıl bin Nâŧıķ da denilen er-Risâletü’l-Kâmiliyye fi’s-sîreti’n-Nebeviyye adlı romanının bir başka versiyonu.


ROBİNSON CRUSOE TAKLİT Mİ ?

 Fâdıl b. Nâtık olarak da isimlendirilen İbnü'n-Nefîs'in bu eserinin tam adı er-Risâletü'l-Kâmiliyye fi's-Sîreti'n-Nebeviyye'dir. Fâdıl, fazîleti yani etik bir değeri temsil eder. Ama bu etik değeri doğuran “nutk” halidir.

Nasıl İbn Sîna ve İbn Tufeyl eserine Hayy b. Yakzân ismini anlamını düşünmeden koymamışlarsa, İbnü'n Nefîs de Fâzıl bin Nâtık adını rastgele seçmediği araştırmacıların ortak görüşü. 

Nutk , insanın epistemolojik yönünü temsil eder. İbnü'n-Nefîs'in kahramanına böyle bir isim seçmesi, âlimimizin bilgi temelli bir ahlakî tutumu temellendirmeye girişeceğinin işaretini vermektedir. Çünkü mantıklı düşünen ve konuşan (Nâtık) birisinin yaratacağı sonuç fazîlettir. Kısacası mantıklı akıl yürütmenin doğal sonucu, fazîleti de kendiliğinden beraberinde getirmektedir. Nutk'un ‘konuşma' anlamını dikkate aldığımızda da bu ismin bir başka dikkat çeken yönüyle karşılaşmaktayız: Hz. Peygamber'in; “Her çocuk fıtrat üzere doğar. Sonra ana-babası onu yahûdi, hristiyan veya mecûsi yapar.” hadisinin Müslim rivayetinde, “çocuğun konuşuncaya, dil ile bir şeyler ifade edinceye kadar fıtrat üzere” olduğu ifade edilmiştir. (Müslim, “Kader”, 6) Demek ki, nutk (dil) belli bir ortama girdiği andan itibaren fıtratı değiştirme özelliğine sahiptir. Düşünürümüz kahramanına Fâdıl b. Nâtık derken,

Her halde konunun bu yönüne dikkat çekmeye çalışmıştır. Bu yüzden nasıl İbn Sîna ve İbn Tufeyl eserine Hayy b. Yakzân ismini anlamını düşünmeden koymamışlarsa, İbnü'nNefîs de Fâzıl bin Nâtık adını rastgele koymamıştır.  

Hazinelerimize sahip çıkamamışız

Fâdıl b. Nâtık'ın İbn Sînâ'nın Hayy bin Yakzân risâlesine karşılık olarak yazdığı söylense de, bu eser, İbn Tufeyl'in Hayy bin Yakzân adlı romanıyla daha çok paralellik arz etmektedir. İbn Tufeyl'in eserindeki baş kahraman Hayy yerini, İbnü'n-Nefîs'in er-Risâle'sinde Kâmil adındaki şahsa bırakmaktadır. Her iki eser birbiriyle benzerlikler gösterse de aralarında belli farklılıkların olduğu çok açıktır. Özellikle İbnü'n-Nefîs'in Fâdıl b. Nâtık adlı eserinin Hayy b. Yakzân'ın kötü bir kopyası olduğu iddiasını geçersiz kılacak o kadar çok farklılık var dır ki, burada sadece bunlardan bir kaç tanesine değinerek asıl konuya geçmeye çalışalım: Hayy, bebek olarak bir anne ceylan tarafından büyütülürken; Kâmil'in hayat hikâyesi eserde 10-12 yaşlarından başlar. Yani İbnü'n-Nefîs, Kâmil'in bebeklik dönemine ait herhangi bir bilgi vermez.

Yine Hayy, ateşi kullanmayı, yemek pişirmeyi ve giyinmeyi kendi kendine keşfederken; Kâmil bütün bu pratikleri adaya gelen ziyaretçilerden öğrenmektedir. Bir diğer husus da; adaya gelen ziyaretçilerden her iki yazar farklı gâyelerle bahseder. İbn Tufeyl, kahramanı Hayy'ın kendi kendine ulaştığı hakikatler için bu ziyaretçileri şahit olarak kullanır. İbnü'n-Nefîs ise adaya gelen insanları, Kâmil'in dış dünyaya ait kendi kendine öğrendiği şeylerin bilgisini artırmak ve bakış açısını daha da genişletmek için kullanmaktadır. İbnü'n-Nefîs, Fâdıl b. Nâtık adlı risâlesine başlamadan önce, çalışmasının planını dört ana bölümde açıklar. Her bölüm kendi içinde alt başlıklardan, fasıllardan oluşmaktadır.

Robinson Crusoe, Fâżıl b. Nâŧıķ'tan 500 yıl sonra yazıldı

Robinson Crusoe: Daniel Defoe'nun 1719 yılında ilk basımı yapılan ve bazılarınca ilk İngilizce roman olarak nitelendirilen kitabıdır. Romanda İngiltere'de yaşayan Alman asıllı orta halli bir ailenin en küçük oğlu olan Robinson Kreutzner'in babasının tüm itirazlarına rağmen, dünyayı gezme hayalleri ile çıktığı yolculukları ve bu sırada karşılaştığı olayları anlatır. Bu yolculuklar içinde ıssız bir adada 28 senesini son üç yılı hariç yalnız geçirir.

Kitabın orijinal adı bir başlığa göre oldukça uzun sayılabilecek şekilde basılmıştır: York'lu Bir Denizcinin, Kendi Kaleminden, Deniz Kazası ile Düştüğü Amerika Sahillerindeki Oroonoque Nehri Ağzındaki Issız Bir Adada 28 Yılını Geçirirken Yaşadığı Serüvenler ve Korsanlar.

İbn-i Sina ve İbn-i Tufeyl kaynaklı Hay ibn-i Yakzan veya İbnü'n-Nefîs'in, Fâżıl bin Nâŧıķ adlı eserleri Robinson Crusoe'dan yüzlerce yıl önce yazıldı ve maalesef arşivlerde kaldı. İslâm âlimlerinin eserlerinin çoğu yine maalesef batılıların kütüphanelerinde ve müzelerinde halen sergilendiğini de hiçbir zaman unutmamamız gerekiyor.

Yarın: İbnü'n-Nefîs'in, Fâżıl bin Nâŧıķ da denilen er-Risâletü'l-Kâmiliyye fi's-sîreti'n-Nebeviyye adlı romanının bölümlerini ilkinin incelemesi. Kâmil adındaki insanın, keyfiyyeti ve nasıl oluştuğu, onun bilgiyi nasıl elde ettiği ve nübüvvet bilgisine nasıl ulaştığı.

  1. Nice site. On your blogs extremely interest and i will tell a buddies. ckkbbekeegga.

  2. You are my inspiration, I possess few web logs and rarely run out from to brand. afgefkbbddcb.

Yorum Yaz

  935301

-