25 EKİM 2020 PAZAR

Günün Tarihi

1 NİSAN'DA ASLINDA NE OLDU?

Günün Tarihi

1 Nisan 1923:TBMM'nin Kendini Feshederek Yeni Seçim Kararı Alması

Atatürk, Meclis'teki Müdafaa-i Hukuk Grubu'nu toplayarak seçimlerin yenilenmesi gerektiğini anlattı. Gazi'nin önerisi olumlu karşılandı ve meclis, seçimlerin yapılmasına oy birliğiyle karar verdi. Daha sonra, Menteşe mebusu Dr. Tevfik Rüştü Aras ve Mardin Mebusu Necip Soydan Bey'in "Yeniden seçim yapılmasına karar verildi" şeklinde tek bir cümleden oluşan teklifi oya sunularak  kabul edildi.(Demirel,1994:516)

Ali Fuat Cebesoy, o günleri şöyle anlatıyor: Büyük Millet Meclisi'nin 1 Nisan 1923 tarihli Pazar günkü fevkalâde içtimaında Aydın Mebusu Esat Bey'le yüz yirmi arkadaşının intihabın yenilenmesi hakkındaki kanun teklifinin müstaceliyetle intacı istenmişti. Bu teklifi yalnız Birinci Grup azası ile Ankara'da bulunan vekiller imzalamışlardı. (Cebesoy,2007:363)

Ahmet Kabaklı'ya göre alınan bu seçim kararı o günkü Anayasaya uygun bir karar değildi. Bu seçim kararı o zamanki (1921) “Teşkilat-ı Esasiye” (anayasa) gereğince üçte iki çoğunlukla alınması gerekirken basit çoğunlukla aldırılmıştır. (Kabaklı,1989:259)

Mehmet Doğan bu gelişmeleri şöyle izah eder:Mustafa Kemal, Lozan müzakerelerini eleştiren Meclisi fesh etmiş, yeni Meclis yine ancak anlaşma imzalandıktan sonra toplamıştır. (Doğan,M,2005:73)

Prof.Dr Kemal Karpat'a göre yapılan bir tasfiyeden ibaretti.Yunanlılara karşı kazanılan zafer ve Lozan Anlaşması'nda tasdik edilecek olan uluslararası tanınma vaadi, "Birinci Grup"ta toplanan modernist-pozitivistlerin iktidarı tamamen ele geçirmesini ve "İkinci Grubu" oluşturan demokratları, demokrat zihniyetli gelenekçileri ve İslamcıları tasfiye etmesini mümkün kıldı. Mustafa Kemal'in başkanlığındaki Birinci Grup, iki yıllık görev süresi uzatılmış olan meclisi 1 Nisan 1923'te kendini feshetmeye ikna etti. (Karpat,2007:185)

1 Nisan'da seçim kararı alındıktan sonra İkinci Grup, kendi yayın organı Tan Gazetesi aracılığıyla ileride partileşeceklerini ancak savaşı sona erdirecek anlaşmayı imzalayacak Meclis'te fikir ayrılığına sebep olmamak için ilk seçimlere katılmayacaklarını ilan ettiler.

Mustafa Kemal ve arkadaşları tarafından yeniden yazılan İhanet-i Vataniye Kanunu'yla seçimlerde Birinci Grup adayının karşısına çıkılması vatan hainliğine denk hâle getirildi. Böylelikle 1923 seçimlerinde Birinci Grup tek başına kalmıştı.

GÜNÜN TARİHİ - TERCÜMEİHÂL

GÜNÜN TARİHİ DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  544378

-