Günün Tarihi

11 AĞUSTOS 1923: 2. MECLİS’İN AÇILMASI

Günün Tarihi

 

Atatürk,1923 yılının Mart ayı sonlarında Meclisin yenileneceğini ve mebusların yeniden seçileceğini söyler. Bunun üzerine 1 Nisan 1923 günü seçim kararı alınır ve Mayıs ayında 2.Meclis için seçimler yapılır.

 

Buraya kadar her şey normal gözükürken bu kararın ardından bazı garip gelişmeler olmaya başlar. Atatürk'ün başkanlığında bir seçim bürosu kurulur. Mustafa Kemal Paşa adayları tek tek kendisi tespit eder.

 

Kurtuluş Savaşı'nın Başkumandanı olan Mustafa Kemal Paşa, bu tarihi kimliğini bir kenara bırakarak bir parti kurmuş ve bu partinin genel başkanı olmuştur.Yeni dönemde Atatürk,hem Cumhurbaşkanı hem de Halk Fırkası'nın genel başkanı konumunda olacaktır.

 

Yapılan seçimler neticesinde yeni Meclis'e 285'i Halk Fırkası adayı 287 kişi seçilir. Karşımızda Birinci Meclis'e hiç benzemeyen bir yapı çıkar. Milletvekillerinin ‘tayinle' geldikleri bu II. Meclis'te İkinci Gurup'tan olanlar, medrese çıkışlı üyeler, İttihat-Terakki kökenli kişiler tasfiye edilmişlerdir.

 

Tasfiye edilenler arasında ilginç kişiler de vardır.Taha Akyol bunlardan birini şöyle anlatır:Müdafai Hukuk Cemiyeti üyesi Moytabizade Rifat Bey Konya'da aday oluyor.Başvurusu mevcut kanunlara tamamen uygundur.Sinirlenen Gazi Mustafa Kemal Paşa,  telgraf çekiyor:“Nifaka yol açıyorsunuz. Hareketiniz Hıyanet-i Vataniye Kanuna girer!” Rifat Bey derhal adaylıktan çekiliyor.(Akyol,2009)

 

İşte bu şekilde yeni Meclisin teşekkül etmesinden itibaren gelinen noktayı Prof. Dr. Cemil Koçak şöyle özetler:Bugünkü Türkiye'yi şekillendiren kanunlar esas olarak İkinci Meclis'in ürünüdür. Ceza Kanunu, Medeni Kanun, Tevhid-i Tedrisat, Tekke ve Zaviyelerin Kapatılması, Hilafetin Kaldırılması, Şapka Kanunu… İkinci Meclis laik karakter konusunda önemli adımlar attı. Bugünkü siyasetin özellikle sosyal manada ana omurgasını şekillendirdi. Din ana birleştirici olmaktan çıktı ve ulus devlete doğru gidildi. (Koçak,2013:111)

 

Dönemin bir milletvekilinin yeni süreci sonraki yıllarda nasıl özetlediğini Ahmet Kabaklı şöyle anlatır:Meclis içinde 40 kişilik bir grubumuz vardı. Atatürk yapacağı inkılâbları bize anlatırdı. Biz bunların Meclis içinde propagandasını yapardık.Sonra müzâkerelerde yavaş yavaş havaya onun fikirleri hâkim olurdu,inkılâb kanunları Meclislerden birbiri ardına geçerdi. (Kabaklı,1989:261)

 

Lozan Anlaşması'nın kabulünün ardından 29 Ekim 1923'de Cumhuriyet'in bir gün dahi sürmeyen bir hazırlık devresiyle ilanı, beş ay sonra Hilafet'in ilgası (3 Mart 1924), ertesi gün Takrir-i Sükun Kanunu'nun, 20 Nisan 1924'de yeni Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nun kabul edilmesi gibi önemli kararların II. TBMM'nin ilk çalışması devresine rastlamış olması şüphesiz tesadüfle izah edilemez.

GÜNÜN TARİHİ - TERCÜMEİHÂL

GÜNÜN TARİHİ DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  897638

-