Günün Tarihi

12 NİSAN'DA ASLINDA NE OLDU?

Günün Tarihi

12 Nisan 1909: 31 Mart Darbesi

Meşrutiyetin 2. defa ilanının üzerinden henüz bir yıl bile geçmeden 12 Nisan gecesi (eski tãrihle 31 Mart'ta) düzmece bir isyan hãdisesi gerçekleştirildi. Provakatörler 12 Nisan gecesi Meclis-i Mebusan üzerine yürüdü.Bu kışkırtmalar en çok da yeni çıkartılan askerlik kanunu gereğince askere alınan medrese öğrencileri ve ordudan ihraç edilen subaylar üzerinde tesirli olmuştu.

Resmi söyleme göre; “Bunun üzerine Mahmut Şevket Paşa yanına Salih Hulusi Paşa'yı da alarak Hareket Ordusu'nu kurdu ve İstanbul'a yürüdü.”

Hareket Ordusu son bir yeniçeri kalkışması görüntüsü içerisinde, 2.Mahmut Döneminde aldığı tarihi yenilginin intikamını almaya kalkışan yeniçeri ordusu gibi bir hınç içerisinde İstanbul'a yürümüştü.

Adına ‘Hareket Ordusu' takılan bu kitle, aslında Sultan 2. Abdülhamit düşmanlığı etrafında kümelenmiş bir büyük eşkıya topluluğu idi.

Yabancı Araştırmacı Strenberg  bu yüzden İstanbul'a ayaklanmanın bastırılması bahanesiyle gelip yönetime el koyanları "Makedonya'nın hırsız çeteleri '' olarak tanımlar.(Koçak,2012:180)

Çünkü Hareket Ordusu içinde çok sayıda çete mevcuttu. Selahattin Adil Paşa bu vaziyeti şöyle anlatır: Makedonya'nın ünlü çete reisi Sandaleski, çetesiyle birlikte 31 Mart olayında Drama gönüllüleri ile birlikte Hareket Ordusuna katılmıştı. (Sarıbay,1982:81)

Bu güruh içerisinde sadece Makedonya çeteleri yoktu. Rum ve Bulgar çeteciler de bu kalkışmada yerlerini almışlardı.

Selahattin Adil Paşa anlatmaya devam ediyor:31 Mart olayı üzerine Drama gönüllü taburları ve buna bağlı Rum ve Bulgar çeteleri de gelmek suretiyle toplanmayı tamamlamış olan ordu birlikleri aldıkları emir dairesinde çeşitli kollar halinde İstanbul'a doğru yürüyüşe geçmişti.(Sarıbay,1982:98)

Tarihçi Yılmaz Öztuna da ayaklanmanın perde arkasını anlatırken. "Sultan 2. Abdülhamid'in tahttan indirilmesi, o dönemde British (İngiliz) entelijansiyası tarafından hazırlanmıştır. Balkanlar'a konuşlanmış ve çetelerle savaşan 3. Ordu subayları ile İstanbul'da bazı gazeteciler ve politikacılar elde edildi. İstanbul'daki harekete hiçbir üst düzey subayın katılmadı. Hareketin liderliğini onbaşılar, astsubay ve küçük zabitleri yaptı." (Öztuna:2005) tesbitini yapar.

Olayın bilinmeyen yönlerini gözler önüne seren Öztuna, halkın nasıl kandırıldığını da  şöyle anlatır: İngiltere'den para alan bir takım yobazlar, ortaya çıkıp 'şeriat isteriz' deyip, ayaklanmışlardır. İstanbul, başkent olduğu için her yer subay kaynıyor. Mektepli subaylar dinsiz kabul edildiği için halk subayları çevirip, 'Harbiyeli misin, alaylı mısın" diye soruyor ve harbiye kökenli subaylar feci şekilde tartaklanıyor veya dövülüyordu. (Öztuna:2005)

Objektif tãrihçilere göre ‘31 Mart; bazı çapulcuların, aşırı dincilerin, mollaların, mürtecilerin ayaklanması değildir. Daha ciddi ve yukarıdan plânlanmış bir senaryodur.'Mesela; Doç. Dr. Aykut Kansu'ya göre 31 Mart Darbesi “Meşru yollarla iktidara gelemeyeceğini anlayan bir siyãsî grubun anayasa dışı yollarla iktidara gelme mücadelesidir.” (Kansu:2001)

GÜNÜN TARİHİ - TERCÜMEİHÂL

GÜNÜN TARİHİ DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  709507

-