24 EKİM 2020 CUMARTESİ

Günün Tarihi

14 MAYIS'TA ASLINDA NE OLDU?

Günün Tarihi

14 Mayıs 1950: Demokrat Parti'nin İktidara Gelmesi

14 Mayıs 1950'de Türkiye'de 27 yıllık Cumhuriyet Halk Partisi iktidarı son buldu. Demokrat Parti yüzde 53 oyla tek başına iktidara geldi ve ülkede tek parti dönemi sona erdi.

‘Beyaz ihtilal' olarak nitelenen seçimde, Cumhuriyet Halk Partisi ise % 39,5'ini aldı. Bir ilde en çok oyu alan partinin, bütün milletvekilliklerini kazanması esasına dayanan geniş bölge çoğunluk sistemi sayesinde DP 408, CHP ise sadece 69 sandalye kazandı. Hemen akabinde Meclis'te yapılan seçimle Cumhurbaşkanlığı koltuğuna Celal Bayar oturdu.

Yapılan seçimlerde CHP ve DP bütün illerden Millet partisi ise sadece 22 ilden seçime girebildi. Seçime katılım ise %89,3'tü.Seçimlerde DP adayları oyların %52,68'ini , CHP %39,45'ini , Millet Partisi ise oyların yaklaşık %3,1'ini aldı. Toplam 63 ilin 44'ünde DP , 8'inde CHP tam liste halinde seçimi kazanmışlardı.11 ilde ise hiçbir bu başarıyı gösterememiş ve birden çok partinin adayı çoğunluğu sağlayarak milletvekilliğine hak kazanmıştı.

Dönemin şahitleri o günleri  şöyle anlatıyor: Bir ara sandık başkanı ile Cumhuriyet Halk Partisi'nin temsilcisi bana, önce şaka sandığım bir teklifte bulundular. “Orhan Bey” dediler, “Sandığı hiç açmadan size, Demokrat parti'ye yüzde on verelim. Hemen bir mazbata yapalım. Görüyorsunuz Cumhuriyet Halk Partisi'nin oy pusulaları neredeyse bitmiş. Sizinkiler neredeyse olduğu gibi duruyor. (Oğuz,2004:59)

14 Mayıs 1950 Pazar günü sabaha kadar Türkiye uyumadı. Tarlasına suyunu çeviren köylü, ecelle randevusu olan hasta, kalkıp seçim sandığı başına gitti. Ve oyunu kullandı. Çünkü 1946'da yapılan oy hırsızlığı ortaya dökülmüştü ve millet, oyunu çalmaya hevesleneceklerin başına seçim sandıklarını geçirmeye kararlı idi. Çok şükür, kimsenin başında seçim sandığı parçalanmadığı gibi, otuz yıldan beri devleti elinde tutan ve iki muhalefet partisinin başını yiyen CHP tepetaklak oldu.

Demokrat Parti bütün yurtta seçimleri kazandı.Sayın Bayar, İnönü'ye hükümetin bir süre daha görevine devam etmesini ve milletvekilleri seçim bölgelerinden Ankara'ya geldikten sonra, yeni hükümet kurma çalışmalarının başlamasının uygun olacağını, eski Milli Şef”e bildirmişti. İnönü'nün Bayar'a ilk suali ‘Hayatlarının teminat altında olup olmadığıydı.' (Sarol,2014:107)

1950'nin 14 Mayıs'ında Demokrat Parti kahir ekseriyetle iktidara geldi. Bundan önce millet maddeten ve manen huzursuz, perişaniyet içindeydi. Bir köyde sadece birkaç hane kendini geçindirebiliyordu. Bununla beraber bütün maneviyat ve feyiz kaynakları da kurutulmuştu. Demokrat Parti iktidarıyla bir ferah ve sürur devri başladı.(Kırkıncı,2004:32)

GÜNÜN TARİHİ - TERCÜMEİHÂL

GÜNÜN TARİHİ DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  054578

-