Günün Tarihi

17 HAZİRAN'DA ASLINDA NE OLDU?

Günün Tarihi

17 Haziran 1945: Ara Seçimlerin Yapılması

Bu devirde parlamentoya mebus seçme tarzı halkın hür iradesinin sandığa yansıması şeklinde gerçekleşmiyordu. Birkaç kişinin milletvekili adaylarını “Bu olur, bu olmaz' diye seçtikleri bir devirdi bu.”  (Toker,1970:18)

Birkaç kişinin seçtiği bu listeler, tamamı CHP'li olan ve kendilerine ‘İkinci seçici' adı verilen şahıslar tarafından usulen onaylanıyordu. Her şey o kadar otomasyona bağlanmıştı ki “17 Haziran 1945 tarihinde yapılan ara seçimlerde CHP aday göstermediği halde ikinci seçmenler CHP'li olduklarından seçimleri yine CHP'li milletvekilleri kazanmışlardı.” (Akandere,1998:373) 

Seçimler bütün bu atama otomasyonuna rağmen büyük bir zapturapt altında gerçekleştirilir, muhtarların CHP için ülke çapında çalışarak partiye oy getirmesi talimatı verilirdi. CHP ve hükümet mensupları her seçim öncesi “Rejim tehlikededir. Ne pahasına olursa olsun iktidarı muhafaza etmeliyiz.” (Akandere,1998: 267)   propagandasıyla alt tabakada lâik bir endişe oluşturarak bu endişe üzerine saltanatlarını bina ederlerdi.

17 Haziran 1950: Demokrat Parti'nin Ezanı Arapça Aslına Çevirmesi

14 Mayıs 1950 seçimleriyle iktidara gelen Demokrat Parti'nin en tarihi icraatlarından biri yaklaşık 18 yıl boyunca devam eden, büyük baskı ve zulümlere sebep olan ezanın Arapça okunma yasağına son vermesiydi.

'Minarede ezan, Kore'de Kurban' şeklinde DP dönemini bir sloganla sonradan yaftalamaya çalışan CHP'liler ise bu önemli beklentinin önünde engel gözükmekten açıkça endişe etmişlerdir. Nitekim DP'nin iktidara gelmesinden bir ay kadar sonra Meclis'e getirilen Ezan Kanunu'na CHP Grup Sözcüsü Cemal Reşit Eyüpoğlu beyaz oy vereceklerini açıklamıştı.

Kanun'un görüşmeleri sırasında Meclis'te CHP Grubu adına konuşan Cemal Reşit Eyüpoğlu, “Biz bu kanunun çıkmasına engel olmayacağız. Böylece tasarı partilerin müşterek malı olur” şeklinde görüş belirterek 'Ezanın Türkçe okutulması mecburiyetinin kaldırılması kanununa' belirgin bir şekilde destek vermişlerdi. CHP de ‘din açılımları' bağlamında bunu desteklemişti.(Öztürk M,2010)

CHP'lilerce de desteklenmiş Arapça ezan girişimi bir Cuma günü Meclis'ten geçmişti. 17 Haziran 1950 günü yürürlüğe giren bu kanun Türkçe ezan okumayı yasaklamadığı gibi Arapça ezan okumayı da mecburi hale getirmemişti. Mecliste sürekli alkışlarla kabul edilip yürürlüğe giren kanun telefonla vilayetlere bildirilmişti.

Parti'nin yaptığı değişiklik, halkın gönlünde mahfuz tuttuğu o asıl ezanı minarelerin şerefelerine taşımak olmuştu. Zira o gün arefeydi, ertesi gün mübarek Ramazan ayı başlayacaktı.

 

GÜNÜN TARİHİ - TERCÜMEİHÂL

GÜNÜN TARİHİ DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  516897

-