25 EKİM 2020 PAZAR

Günün Tarihi

19 AĞUSTOS 1915: CEMAL PAŞA’NIN...

Günün Tarihi

19 Ağustos 1915:Cemal Paşa'nın Arap Dünyasının Önde Gelen Aydınlarını İdam Ettirmesi

 

Cemal Paşa'nın Suriye'deki diktatörce yönetim tarzı Arap topraklarının Osmanlı Devleti'nden kopması için adeta katalizör görevi görmüştü.

 

Murat Bardakçı, bu vakıayı şöyle anlatır: Türkiye'nin dışlanmasının iki sebebi vardı: Lâik olması ve Cemal Paşa'nın Birinci Dünya Savaşı senelerinde yaptırdığı idamlar... Lâik Türkiye, Arap dünyasının gözünde ‘İslâm'dan uzaklaşmış bir Türkiye' demekti. Bütün bunların üzerine Âliye Divan-ı Harbi'nin verdiği kararları, yani Cemal Paşa'nın Arap dünyasının önde gelen aydınları ile politikacılarını 1915'te ve 1916'da Beyrut'ta ve Şam'da idam ettirmesinin de unutulmamasını ilâve edin... Yargılananlar arasında Arap dünyasının önde gelen aydınları, gazeteciler ve Osmanlı Parlamentosu'nun Arap üyeleri de vardı. Çoğu idama mahkûm oldu ve önce 1915 Ağustos'unda Beyrut'ta, ertesi senenin Mayıs'ında da Şam'da asıldılar. Yakalanamayanlar da gıyaplarında idama mahkûm edildiler ve başta mahkûmların aileleri olmak üzere, binlerce Arap sürgüne gönderildi. (Bardakçı,2010)

 

Cemal Paşa, tıpkı diğer İttihatçı yöneticiler gibi adam öldürmeyi bir yönetim biçimi olarak uyguluyordu. Binbaşı Ali Fuat Erden'in Hatıraları bu anlamda hüzünlü ayrıntılarla doludur.

 

(…) Divan-ı Harb,  20 Arap İhtilalcisinin evrakını göndermiş Cemal Paşa derhal onaylanması için emir yazılmasını emretmişti. Aralarında mebuslar, subaylar ve gazeteciler vardı. Hukuk Müşaviri Vassaf Bey, "Aylarca süren bir yargılamanın yüzlerce sayfa tutan evrakını tetkik etmek için en az bir haftaya ihtiyaç olduğunu" söylemiş. Ancak Paşa Hazretleri sahip olduğu özel kanundan aldığı yetki ile hükümleri onaylayıp uyguladı. (Erden,2003:327)   

 

 

(…) Gazze Müftüsü ve  oğlu, ellerinde bavul Gazze'den çıkıp  çöle giderlerken tutuklanmış, Mısır'a  kaçmaya teşebbüs ettiklerinden dolayı, cezalandırılmak üzere orduca Harp Divanına verilmiştiler. Divan-ı harb, "Ordu kumandanının kanaatini en kuvvetli şehadet ve delil " sayarak Müftü efendiyi ve oğlunu idama mahkum etmiş, baba oğul Gazze kapısında idam edilmişlerdir.(Erden,2003:343)    

 

Halbuki Araplar, yapılan bütün kötü propagandanın aksine canla başla Osmanlının yanında uzun süre savaşmışlardı.

GÜNÜN TARİHİ - TERCÜMEİHÂL

GÜNÜN TARİHİ DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  907198

-