Günün Tarihi

19 HAZİRAN'DA ASLINDA NE OLDU?

Günün Tarihi

19 Haziran 1936: Yayınlanan Genelgeyle Parti-Devlet Birlikteliğinin Kurulması

Türkiye'de 19 Haziran 1936'da Başbakan İnönü imzasıyla yayınlanan genelgeyle parti-devlet birlikteliği kuruldu. İçişleri Bakanı aynı zamanda CHP Genel Sekreteri ve valiler de CHP İl Başkanı haline getirildi.1937'de CHP'nin Altı Oku bir Anayasa maddesi oldu ve kurultay sonrasında parti yönetimi ile devlet organlarının birleştirilmesi sağlanarak ülkede tek parti egemenliği tam anlamıyla yerleştirildi.

1930'lara gelindiğinde, birçok Kemalist'in gözünde liberalizmin ve demokrasinin eski itibarı kalmamış durumdaydı. Tek partili rejimler, özellikle de İtalya'daki faşistler, çekici bir seçenek sunuyordu. Buna karşılık faşizm, hem milliyetçi, hem de yurtseverdi ve bu yüzden Ankara rejimine daha uygun görünüyordu. Kemalizm gibi faşizm de, sınıf çatışmasının millete yalnızca zarar vereceğine ve bu yüzden önlenmesi gerektiğine inanıyordu. Faşizm İtalya'da zor ve tehlikeli bir mücadelede sonra son derece kritik bir dönemde zafer kazanmıştı ve dolayısıyla buhran içindeki Türkiye için bir örnek olabilirdi. (Ahmad,1999:170)

Zurcher, bu yapıyı şöyle izah eder:Cumhuriyet Halk Fırkası her bakımdan bir iktidar tekeli kurdu ve 1931'deki parti kongresinde Türkiye'nin siyasal sistemi tek parti sistemi olarak resmen ilan edildi.1930'daki itaatkar bir muhalefet partisi denemesi bir yana bırakılırsa, 2.Dünya Savaşı sonrasına kadar Türkiye'de hiçbir yasal muhalefet topluluğu faaliyette değildi.(Zurcher,1995:257).

Erdoğan'a göre; Böylece totaliter bir yapı kurulmuştu. Tipik totaliteryen bir adım olarak CHP ideolojisinin devletin resmi ideolojisi haline getirilmesi muhalif partilerin kurulup yaşatılmasının önündeki en büyük engeldi.(Erdoğan,2004:171).

 

 

 

 

GÜNÜN TARİHİ - TERCÜMEİHÂL

GÜNÜN TARİHİ DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  537127

-