25 EKİM 2020 PAZAR

Günün Tarihi

19 NİSAN'DA ASLINDA NE OLDU?

Günün Tarihi

19 Nisan 1919: Kazım Karabekir Paşa'nın Trabzon'a Çıkması

Mustafa Kemal Paşa'yı ‘Anadolu'dan bir ‘Kurtuluş Savaşı' başlatma konusunda bir türlü ikna edemeyen Kazım Karabekir, Doğudaki bir göreve tayinini ısrarla istemiş ve bu konuda başarılı olmuştur.

Doğu'da, direniş imkanı çok daha büyüktü. 15. Kolordu (yeni adıyla Erzurum'daki Dokuzuncu Ordu) komutanlığına tayiniyle gayretlerinin mükâfatını aldı. İsmet (İnönü) ve Mustafa Kemal'i ziyaret ettikten sonra, ki bu ziyaretlerinde onların da Anadolu'ya gelmelerinin kesinlikle gerekli olduğuna onları ikna etmeye çalışmıştı, 12 Nisan'da Erzurum'a hareket etti. (Zürcher,2005:37)

Kolordu Komutanlığı'na tayinini sağladıktan sonra 12 Nisan'da İstanbul'dan vapurla hareket edip 19 Nisan 1919'da Trabzon'a varan Kâzım Karabekir Paşa da “19 Nisan 3:35'de Trabzon'a çıktım” diye yazar. (Doğan, M,2005:29)

Karabekir, Milli Mücadele'nin farklı bir öyküsünü anlatmaya şöyle başlıyor: "19 Nisan 1919'da Trabzon'a çıktım. Doğu'daki askeri vaziyet şöyleydi..."

Bu cümle, Mustafa Kemal Paşa'nın "Nutuk"una başlarken kullandığı "19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktım" cümlesine bir tür meydan okumadır. Arkasından da özetle şunları söyler: İstanbul'a döndüğümde herkesi çok umutsuz gördüm. Arkadaşım İsmet (İnönü) "Bu iş bitti Kâzım, gidip çiftlik satın alalım, sen Kâzım Ağa ol, ben İsmet Ağa olayım." diyordu. Mustafa Kemal'le Şişli'deki evinde görüştük. Hastaydı.

 ‘İstanbul'da kalmanın tehlikeli olduğunu ve bir an önce Doğu'ya gidip oranın hırpalanmamış kolordusuyla ve mert halkıyla el ele verip istiklal mücadelesini başlatalım' dedim. Fakat o sırada Paşa'nın aklı İstanbul'da kalıp kabineye bakan olarak girmekteydi. Bana "Bu da bir fikirdir" dedi. Ben de ona "Fikir değil, karardır" dedim. Ve en kısa zamanda bir yolunu bulup Doğu'ya gideceğimi, gelmesi halinde kendisini başkomutan olarak karşılayacağımı söyledim. Bana "İyi olayım, düşünürüz" diye cevap verdi. Ben de tayinimi Erzurum'a çıkartarak 12 Nisan 1919 günü "Gülcemal" vapuruyla İstanbul'dan vapurla yola çıktım. 17 Nisan'da Samsun'a, 19 Nisan'da da Trabzon'a çıktım. Oradaki Muhafaza-i Hukuk ve Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti üyeleriyle görüşerek Erzurum Kongresi'nin yapılmasına karar verdik ve Mustafa Kemal Paşa'yı davet ettik. (Armağan,2011)

Mustafa Kemal ‘iyi bir kabinenin çok şey yapabileceğine dair' ümidini 1919 yılının Nisan ayından itibaren kaybetmeye başlar. Ne, ‘kurulacak bir kabinede nazır olma' ne de darbeyle devrilecek ‘Ahmet İzzet Paşa kabinesinde nazır olma' şansı artık kalmamıştır.

GÜNÜN TARİHİ - TERCÜMEİHÂL

GÜNÜN TARİHİ DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  909167

-