24 EKİM 2020 CUMARTESİ

Günün Tarihi

25 KASIM 1925 : ŞAPKA VE KIYAFET İNKILÂBI İLE İLGİLİ KANUNUN KABULÜ

Günün Tarihi

25 Kasım 1925 :  Şapka ve Kıyafet İnkılâbı ile İlgili Kanunun Kabulü

Türkiye'nin özel şartlarda yönetildiği günlerde  ‘Şapka Giyilmesine Dair Kanun' yürürlüğe girer. Atatürk, Şapka Kanunu  çıkardığı zaman hedefte işte bu başlık olan fes vardı.

Almanya'nın ilk Ankara Büyükelçisi Nadonly, raporunda o günleri şöyle anlatıyor: "Türk devrim hareketi bilindiği gibi, diğer hedeflerinin yanı sıra, eski ve tamamıyla İslam Dinine dayalı Türk kültür ve devlet anlayışını yıkmayı da kendisine görev edinmiştir. Devrim hareketi bunu, göze batan İslam-Doğu adetlerini ortadan kaldırmak suretiyle de vurgulamak ve Türkiye'nin bu açıdan da Avrupalı olduğunu anlatmak çabasındadır. (Koçak,2012:202)

Bu çaba çerçevesinde şapkaya karşı direnenler  hizaya getirilemeye başlanır.Ve Hükümet kendine bir kurban seçerek İstiklal Mahkemelerinin önüne atar.Bu kurban kanun çıkmadan bir buçuk yıl önce şapka ile ilgili bir kitap yazmış İskilipli Atıf Hoca'dır.Hiç bir kanun geriye doğru yürümediği halde İstiklal Mahkemeleri bir kanun tanımadıkları için İskilipli Atıf Hoca şimdi maznun sıfatıyla mahkeme önündedir.

42 yaşında Medreseler Umum Müdürlüğü'ne atanmış olan Atıf Hoca'yı idama götüren şapkayı eleştiren ‘Frenk Mukallitliği' adlı kitabıdır. Oysa kitap dönemin Kültür Bakanlığı'ndan izinli çıkmıştır.1924'te Kader Matbaası'nda basılan 32 sayfalık bu risaleden 1,5 yıl sonra Şapka İnkılabı gerçekleşir. İskilipli Atıf, şapka kanunu çıkmadan önce yazdığı kitaptan dolayı 9 Aralık 1925'te İstanbul Laleli Fethibey Mahallesi'ndeki evinde tutuklanır ve sonrasında idam edilir.

25 Kasım 1944:CHP İktidarı Tarafından Dini Kitapların Yasaklanması

Milli Şef İsmet İnönü tarafından  ‘Reisicumhur' imzalı belgede, ‘Tam Mevlid-i Şerif' ve ‘54 Farzlı Büyük ve Tam Namaz Hocası' isimli kitapların 25 Kasım 1944 tarihinde Bakanlar Kurulu kararıyla yasaklanmıştı.

Doç. Dr. Emin Işık, verdiği bir konferansta Tek Parti döneminde Kur'ân-ı Kerim'in bile toplatıldığını şöyle anlatıyor:“Amme cüzünden Kur'ân-ı Kerim öğrenmek yasaklanmıştı. Jandarma ve polis, koruma kanunu adı altında çeşmelerin üstündeki eski yazıları kazımıştı. Eski yazılı hece taşları sökülmüş, Kur'ân-ı Kerim'ler toplatılmıştı. Arşivler dahi yakılmaya, ortadan kaldırılmaya çalışılmıştı.” (Nakleden, Kabaklı,1989:242)

Eski Müftü Mustafa Efe de Kayseri'de yaşadığı manidar bir  olayı şöyle anlatır: Mahkemede duruşma sırasında “Evde Kuran okutuyordum” deyince hakimin kendisine “Peki sen bu memlekette Kur'an okutmanın suç olduğunu bilmiyor musun?” (Efe,2013:73) diye bağırdığını nakleder.

GÜNÜN TARİHİ - TERCÜMEİHÂL

GÜNÜN TARİHİ DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  374467

-