Günün Tarihi

25 NİSAN'DA ASLINDA NE OLDU?

Günün Tarihi

25 Nisan 1945: İnönü'nün San Fransisko Konferansı'na Katılma Kararı

2.Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkan dengeler bütün dünyayı olduğu gibi Türkiye iktidarını da sarsmıştı. Değişen dünya dengeleri ortaya yeni bloklar çıkartmış, küçük devletleri bu bloklar içinde yer almaya zorlamıştı. Dünya dengelerini daima çok iyi takip eden ve ustalıkla daha güçlünün yanında yer almayı başarabilen Milli Şef, çareyi Batı Bloku'nun yanında saf tutmakta bulmuştu.

Çünkü komşumuz olan Rusya, Türkiye'den toprak isteyecek şekilde bir dış politika izlemeye başlamıştı. Batı Bloku'nun yanında saf tutma mecburiyeti diktatörlük rejimine son vermeyi, usulen de olsa çok partili hayata geçmeyi gerektiriyordu. İnönü telaş içerisindeydi. Dayanacak bir yer arıyordu. Nereye başvursa kapıları kapalı buluyordu.

Bir gün Dolmabahçe Sarayı'nda kalabalık bir misafir topluluğu karşısında kendisini tutamayarak ‘Yalnızız, elimizden tutan yok' diye bağırmıştı.” (Sertel Zekeriya,1968:258)  

Türkiye'nin çok partili hayata geçiş merhalelerini araştıran dönem araştırmacıları işte bu değerlendirmelerden dolayı daha çok dış sebeplerin üzerinde dururlar. Baskın görüş, “Milli Şef'in Sovyet tehdidi karşısında Batı'nın yanında yer alma zaruretinden, çok partili hayatın doğduğu”  (Akandere,1998:266)  yönündedir.

25 Nisan 1945 tarihinde toplanan San Fransisko Konferansı Milli Şef'in imdadına yetişir. Milli Şef, bu konferansla kendini Batı'nın korumasına aldırır. “Ancak Türkiye'nin de imza koyduğu Birleşmiş Milletler Anlaşması, Tek Partili rejime son vermeyi bir yükümlülük haline getiriyordu.” (Ekinci,1997:276)  

Demokrasiye geçişte San Fransisko damgasının bu kadar baskın olmasından hareketle devrin bazı aydınları gelişmeleri değerlendirirken; “San Fransisko markalı bir demokrasiye kavuştuğumuzu” dile getirmişlerdi. (Ekinci,1997:310)  

 

GÜNÜN TARİHİ - TERCÜMEİHÂL

GÜNÜN TARİHİ DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  213662

-