31 EKİM 2020 CUMARTESİ

Günün Tarihi

26 TEMMUZ'DA ASLINDA NE OLDU?

Günün Tarihi

26 Temmuz 1931:Basın Yasasının Kabul Edilmesi

Bu kanunun en önemli hususiyeti hükümete, iktidarın sürdürdüğü politikalara aykırı yayın yapan gazeteleri kapatma salahiyeti vermesiydi. “1931 tãrihli Kanun tek parti idaresinin genel karakterine uygun olarak güdümlü bir basın rejimi oluşturuyor, basın üzerinde hakimiyete dayanan bir karakter taşıyordu.” (Akandere,1998:211)

Aynı kanunda yapılan değişiklikle iktidarın basın üzerindeki hakimiyeti bir kat daha pekiştirilmişti. Buna göre, gazete ve dergi çıkarmak için o yerin en büyük mülki amirinden izin almak gerekiyordu. “Yani hükümet yeni bir yayına izin verip vermemekte tamamen serbest kalıyordu.” (Akandere,1998:210)

Bütün ülkenin Şef'in korosu olarak kabul edildiği bu siyãsî konjonktürde basın yayın hürriyeti Şef'in ve bürokratlarının iki dudağının ucunda varlık yokluk mücadelesi veriyordu.

Çeşitli kademelerdeki Şef bürokratları kendilerince akortsuz buldukları bütün seslere kırmızı renge saldırır gibi saldırıyor ve imha ediyorlardı. Tıpkı krallık ve padişahlık rejimlerinde olduğu gibi Milli Şef iktidarında basın hürriyeti iki dudak ucundaydı.

Matbuat Kanunu'nun meşhur 50. maddesi öyle zorlu bir maddeydi ki, “Orkestra şefinin istemediği bir ses korodan çıktı mı bu değnek akortsuz sesin sahibinin kafasına iniyordu.” (Toker,1970:32)

Mesela “İzmir'de çıkan Yeni Ekonomi Gazetesi, valinin oğlunun yaptığı bir otomobil kazasını haber yaptığı için kapatılabiliyordu.” (Karpat,1996:133)

Milli Şef Devri basın hayatı bu mânâda sayısız örneklerle doludur. Milli Şef bir gazetenin yayınını beğenmedi mi ‘Kapatın şu gazeteyi' diyor aynı gün gazete telefon emriyle kapatılıyordu.

Milli Şefi karşılamak için Ankara Garı'na gelen Muğla Milletvekili Yunus Nadi aynı zamanda Cumhuriyet Gazetesi'nin sahibiydi.

Milli Şef o günlerdeki Cumhuriyet Gazetesi'nin yayınlarını beğenmemiş olacak ki “Yunus Nadi'nin ‘Hoşgeldiniz' anlamında uzattığı elini sıkmamış büyük bir sinirlilik içinde ‘Ne oluyor Nadi Bey? Nedir bu yazılar?' diye bağırmıştı.Hãdisenin ardından gazete Bakanlar Kurulu kararıyla kapatılmıştı.” (Karakuş,1977:35)

 

GÜNÜN TARİHİ - TERCÜMEİHÂL

GÜNÜN TARİHİ DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  673613

-