25 EKİM 2020 PAZAR

Günün Tarihi

7 AĞUSTOS 1919: ERZURUM KONGRESİ...

Günün Tarihi

7 Ağustos 1919: Erzurum Kongresi Görüşmelerinin Tamamlanması

Ayrı ayrı kurulmuş olan cemiyetleri birleştirmek ve ortak bir mücadele planı hazırlamak amacıyla Erzurumlular'ın 30 Mayıs 1919'da Trabzonlular'a başvurmasından sonra 10 Temmuz'da Erzurum'da bir kongre yapılması kararlaştırıldı. Kongre çalışmalarına katılmak üzere Erzurum'a gelen Üçüncü Ordu müfettişi Mustafa Kemal Paşa İngilizler'in baskısıyla görevinden azledildi. O da askerlikten istifa ederek vatanın kurtarılması için halkla birlikte çalışacağını bildirdi. İngilizler delege seçimlerini engelledikleri için kongre 10 Temmuz'da toplanamadı ve 23 Temmuz'a ertelendi.

 

Trabzonlular, savaştan sonraki ordu aleyhtarı propagandanın da tesiriyle askerî ve bürokratik kesime ve bunun muhtemel üstünlüğüne karşı çıkıyorlardı. Mustafa Kemal'in kongreye alınmasına aynı şekilde karşı çıkan Trabzonlu bazı delegeler onun muhteris bir kimse olduğunu ve Millî Mücadele'yi kendi istediği doğrultuya çekebileceğini iddia ediyorlardı. Ancak Kâzım Karabekir Paşa araya girerek Erzurum merkez kazasından iki delege istifa ettirildi ve böylece Mustafa Kemal ile Rauf Bey'in kongreye katılmaları sağlandı.

 

Atatürk'ün heyetinde yer alan Binbaşı Hüsrev Gerede  o günleri şöyle anlatıyor:Mustafa Kemal Paşa ile Rauf Bey, oy çokluğu ile Başkan ve Başkan yardımcısı seçildiler. Heyet-i Temsiliye'de çoğunluk, bu konuda karşı görüş açıklamıştı.Böyle düşünen insanların çoğunun iyi niyet ve ulusal düşüncelerle bu tür davrandıklarından kuşku yoktu.(Gerede-Önal-2003:65)

 

Hüsrev Gerede böyle söylese de Atatürk'e karşı bir akım kendini belirgin bir şekilde Kongrede göstermişti. Elli iki imza ile çekilen telgrafın en canlı ve Mus­tafa Kemal Paşa'yı rencidede en iğneli yerini şuraya dercediyorum: “Yalnız başına kongreler toplayarak mukadderatını tespit eden ve sizi de lütfen içine alan Erzurum'un mukadderatını Kazım Paşa'ya değil murakabesiz zat-ı alinize de mevdu değildir. (Güneri,1999:56)

 

 

Mustafa Kemal, Erzurum Kongresi bittiği gün, Mazhar Müfit'in hatıra defterine şunları yazıyordu: Zaferden sonra hükümet şekli Cumhuriyet olacaktır. Padişah ve Hanedan hakkında zamanı gelince icab eden muamele yapılacaktır. Kadınların örtünmesi kalkacaktır. Fes kalkacaktır. Medeni milletler gibi şapka giyilecektir.” (Dilipak,1989:47)

GÜNÜN TARİHİ - TERCÜMEİHÂL

GÜNÜN TARİHİ DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  059471

-