Günün Tarihi

8 AĞUSTOS 1928: TAKSİM CUMHURİYET...

Günün Tarihi

8 Ağustos 1928: Taksim Cumhuriyet Anıtının Açılması

 

1925'te dönemin İstanbul milletvekili Hakkı Şinasi Paşa'nın başkanlığında oluşturulan bir komisyonca P.Canonica ile bağlantı kurulmuş ve anıt ısmarlanmıştır. 2,5 yıl süren anıtın yapımında taş ve bronz kullanılmış, mali kaynak için halktan bağış toplandı. Ağırlığı 84 tonu bulan anıt Roma'dan İstanbul'a gemi ile getirildi.

İtalyan heykeltraş Pietro Canonica'ya yaptırılmış anıt, iki genç Türk Hadi Bey ve Sabiha Hanım'ın yardımlarıyla, 1928'de tamamlanmıştır. 8 Ağustos 1928'de açılan anıtın, kaide ve çevre düzeni mimar Giulio Mongeri tarafından yapılmıştı.

Ahmet Kabaklının anlattığına göre; Beyazıt'ta bir grup Türk, Fransız muharrrir ile Otomobile binmişler, Beyoğlu'na geçmişler, Taksim'den geçerken Mustafa Kemal'in heykelini göstererek, “İşte Allah'ımız” demişledi. (Kabaklı,1989:247)

 

Sonradan çıkarılan 1908 ve 1916 sayılı kanunlarla Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa'nın yurt dışında yaptırılıp Samsun'a dikilmek üzere getirilen heykeli  ile (Ocak 1932'de açılmıştır) ile İzmir'e dikilmek üzere getirilmekte olan heykeli (Temmuz 1932'de açılmıştır) gümrük resminden muaf tutulmuştu.(Goloğlu,1974:37)

 

Atatürk'ü ve kurulan yeni düzeni topluma tanıtan heykeller zaman içerisinde eleştirilmiştir: Yıldıray Oğur bu anlamda şu analiz yapar: Savaş günleri silah almak için Lenin'in temsilcisine “Biz de bolşevikiz” diyerek antiemperyalizm vurguları yapan, Taksim'e Rus generallerin heykelleri diken, Lozan günleri “Biz da garp devletleri içinde olmak istiyoruz” diyen, İngiliz kralını ağırlayan, 1930'da ABD Büyükelçisi'yle ABD halkına seslenip “Türk milleti ABD milletine derin bir muhabbet beslemektedir” deyip ABD'den borç alan, sonra güçlenen Mussololini ve Hitler'e de muhabbetlerini gönderen çok yönlü bir pragmatizmdi bu. (Oğur,2017)

 

Ferruh Bozbeyli ise pek bilinmeyen şu ayrıntıyı nakleder: Atatürk'ün ölümünden sonra Taksim'e İnönü'nün heykelini koymak için, kocaman bir kaide yapımı vardı. İnönü'nün heykeli konulacaktı. Sonra İnönü'nün Maçka'daki evinin önüne götürdüler heykeli.(Bozbeyli,2009:37)

GÜNÜN TARİHİ - TERCÜMEİHÂL

GÜNÜN TARİHİ DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  117951

-