16 TEMMUZ 2020 PERŞEMBE

Hüseyin Yağmur

ALASAKAL MÜFTÜ’NÜN HATIRALARINDAKİ TÜRKİYE

Hüseyin Yağmur

Yazar Ahmet Efe, babası Mustafa Efe'nin hayat ve hatıralarını ‘Alasakal Müftünün Hatıraları' başlığıyla kaleme almış. Zevkle ve ibretle okunan eserde o dönemin Türkiye'sine ait çok manidar bilgiler var. Bugün bu bilgileri sizlerle paylaşmak istedim.

(…) 1944 yılında babam Hakk'ın rahmetine kavuştu. Yaşlı annem, iki çocuğum, hanımım ve bir de küçük kız kardeşim Zümrüt ile kaldık. Ne üstüne binecek bir merkep, ne koşacak bir öküz, ne sağacak bir keçi, ne de yumurtlayacak bir tavuk vardı… Mevsim, hasat mevsimi, ay mübarek Ramazan ayı idi. Yalnız bahçemizde bir hayli elma ve kayısı vardı. Bir taraftan onları satıp kış ihtiyacı için un yapacak buğday ve çavdar alırken, bir yandan da ben oruç ağzımla elimde tırpan, yevmiye bir teneke buğdaya, komşuların ekinlerini biçmeye gidiyordum. Temmuzun sıcağı tepemizden girip tırnağımızdan çıkıyordu! Çok zor bir hayattı bu… Bir içim ayrana muhtaç idik. Ara sıra kayın validem eline bir bakraç yoğurt alıp Eski Tekke'den Pazarören'e yoğurt getiriyor, komşulardan bazıları da anama 75 kuruş fitre veriyordu. (Shf. 64)

(…) Senelik imamlık ücretim 7 teneke buğday, 75 teneke çavdar. Köyümüz o günlerde 75 hâne. Her hâne mahsul zamanı bir teneke buğday, bir teneke çavdar verecek. Mevsim geldi. Hakkımı almak için varıyorum. Kimi memnuniyetle verdiği halde kimisi de gücenerek ve somurtarak veriyor. Öyle kimseler de var ki “Beni ne zaman camide gördün?” diyerek kapısından kovmaya çalışıyor. Elimde bir torba, kapı kapı dolaşarak hak ettiğim şeyi almaya çalışıyorum… İnsanın nefsine ne kadar ağır gelse de elden gelen başka bir şey yok. Aldığım buğday ve çavdar bir senelik unumuz, bulgurumuz, yarmamız oluyor… O sene, yani 1947 yılında fitre parası olarak adam başı 75 kuruştan 100 kadar fitre almışım ve kimin ne kadar verdiğini tek tek günlük takvimime yazmışım. O takvim hatıra olarak halen kütüphanemde duruyor… (Shf. 64-65)

(…) Cuma günleri camide namazdan önce vaaz ediyorum. Birkaç köyün cemaati nasihat dinlemek için geliyor ve camimiz ağzına kadar doluyordu. O gün evimizde ne un, ne ekmek, nede yiyecek başka bir şey var! Çocuklar “Açız!” diye ağlıyorlar. Ben de Kör Ömer denen komşumuzu Dörttaş denilen değirmene göndermiş; “Git Agop Usta'ya benden selam söyle, bir teneke ödünç un versin de al gel!” demiştim. O gitmişti ve ben caminin kapısından yolu gözetliyordum ki Ömer unu getirecek mi, getirmeyecek mi?.. O arada zengin mi zengin bir adam olan Saçlı'lı Rıza Bey, benim halimi bilmediğinden “Hoca, ne duruyorsun, biz buraya vaaz dinlemeye geldik” dedi. Ona, “Rıza Bey, bugün çok hastayım, vaaz yapacak hâlim yok” diye cevap verdim. Hastalığımın açlık ve yoksulluk olduğunu bir türlü anlayamayan Rıza Bey “biz vaaz isteriz” deyip duruyordu… Çok şükür, Ömer unu getirdi de biz de va'zu nasihate başlayabildik. Günler böyle geçip gidiyordu. (Shf. 65)

İcazet Töreni

(…)  Bu sırada hocamız Hüseyin Aksakal'ın mübarek gözlerinden yaşlar akmaya başlamıştı. Sebebini sorduğumuzda şu üzücü sözleri söyledi:“Yavrularım! Ağlamamın sebebi şudur: Bundan tam elli yıl önce, sizin icazet aldığınız camide ben, tam elli icazetli hocaefendinin ellerini öpmüştüm. Siz ise elli yıl sonra, sadece üç icazetli hocaefendinin ellerini öpebildiniz. İşte ben bunun için ağlıyorum!..”

Daha sonraki günlerde bu fotoğraf çektirme işinden dolayı polisler tarafından sıkıştırıldık. Karakola çağrıldım ve sarıklı, cüppeli resim çektirip çektirmediğimizden sual edildim. (Shf. 70)

Mahkemeler

(…) 1950 yılına ulaştık. Yine acılı ve sevinçli günler yaşıyoruz. Acılı olaylardan biri de idam istemiyle mahkeme edilmemdir. Suçum laikliğe aykırı konuşmalar yapmak; suç ortağım da o günün nahiye müdürü Mahmut Çapanoğlu Bey'dir. Bizi şikayet ederek davacı olan adam ise Köy Enstitüsü öğretmeni Topal Şakir Bey isimli bir zat…

Bir gün Pınarbaşı Mahkemesi'ne ifade vermeye gidiyorduk. Annem, eşim ve çocuklarım ağlaşıyorlar, bizi üzüntü içinde yolcu ediyorlardı. Bu arada Çapanoğlu Mahmut Bey'in annesinin gür sesi duyuldu. Bu yiğit kadın oğluna dönmüş:“Haydi Mahmut, haydi… şayet seni asarlarsa ve ben de seni asılı olarak görürsem, din uğruna şehid edilmiş bir evladın anasıyım! diye gururla dolaşırım!”” diyordu. (Shf. 71)

Kayseri'den seçilen yedi milletvekilinin hepsi de Demokrat Parti'nin adayları idiler. Bunlar daha sonraki günlerde topluca Pınarbaşı'na gelip ilgili hakimlerle görüştüler ve ne hikmet ise dava beraat ile sonuçlandı… Eğer bundan önceki parti iktidarda kalmış olsaydı herhalde işler daha farklı cereyan edecekti… (Shf. 72)

Kur'an Okutmak Yasak…

(…)  Oğlunun vefatı üzerine Berber Mehmed dava açınca beni de şahit yazdırmış. Çok geçmeden Pınarbaşı sorgu hakimliğinden celp geldi. Mahkemeye gittim. Hakim, kimliğimi tespitten sonra doğru söyleyeceğime dair yemin etmemi istedi. Bende yemin edip ifade vermeye başladım: “Ben resmen Pazarören Camisi'nin imamıyım. Evimde talebelere Kur'an okuturken Bekçi Bekir geldi ve…” deyince hakim, heyecanlı bir şekilde: “Ne yapıyordun, ne yapıyordun?..” diye sordu. “Kur'an okutuyordum” dedim. “Peki sen bu memlekette Kur'an okutmanın suç olduğunu bilmiyor musun?” diye bağırdı. (Shf. 73)

İşte Türkiye'de işler bir zamanlar böyle yürüyormuş. Nereden nereye geldiğimizi hissetmekte fayda var.

HÜSEYİN YAĞMUR - TERCÜMEİHÂL

Yakın tarih ve siyaset araştırmacısı, yazar

HÜSEYİN YAĞMUR DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  385058

-