24 EKİM 2020 CUMARTESİ

Günün Tarihi

ATATÜRK’E SUİKAST DAVASI KARARLARININ İNFAZI

Günün Tarihi

26 Ağustos 1926: Atatürk'e Suikast Davası Kararlarının İnfazı

 

Münevver Ayaşlı, yaşananların dramatik bölümünü şöyle anlatır:“26 Ağustos gecesi hafızalardan silinmeyecek bir gecedir. Bu gece, İzmir suikasti dolayısıyla idama mahkûm edilenlerin asılacağı gece idi ve Celâl Bey (Bayar), İş Bankasının kuruluş yıldönümü olduğu için Atatürk Orman Çiftliğinde bir ziyafet veriyordu. O gece Cavid, Şükrü ve Dr. Nazım Beyler asılmışlardı.Dr. Nazım Bey, Tevfik Rüştü Bey'in bacanağı oluyordu. Tevfik Rüştü Bey,Mahkemelerin kuruluş kanununun teklif eden kişiydi. O gece büyük bir medenî cesaret göstermiş ve ziyafete katılmamıştı. O yıllarda Gazi'nin bulunduğu bir dâvete gelmemek bir cesaret işi idi. Gece yarısından sonra Kılıç Ali Bey, dâvette bulunanlara idam edilenleri görmek için idam yerine gitmeyi teklif etmiş ve hâzirûnun önemli bir kısmı şen-şatır gitmişlerdi. (Aktaran:Kabaklı,1989:371)

 

Taha Akyol da İttihatçıların ileri gelenlerinden biri olan Maliye Nazırı Cavid Bey'in hedef seçilen şahıslardan biri olduğu kanaatindedir. İttihatçılar arasında siyasi ve iktisadi bakımdan en liberal olan Cavit Bey, darbe girişimi suçlamasıyla idam edildi Aslında öyle bir şey yoktu. Örgütlü muhalefeti tasfiye etmek için yapılmış bir suçlamaydı bu. Zira İttihatçılardan başka Atatürk'e karşı örgütlenebilecek bir güç yoktu. Cavit Bey de İttihatçıydı ve bir muhalefet figürüydü. (Akyol,2009)

 

Cavit Bey iktisadi liberalizme inanmıştır. Dünya ekonomisini ve iş çevrelerini iyi bilmektedir.Cumhuriyet devrinde ‘Kemalist' değil, ‘İttihatçı'dır. İzmir Suikasti denilen meş'um hadiseyle hiç bir ilgisinin olmadığını İsmet Paşa da “Hatıralarım'da anlatır. Fakat bu suikast teşebbüsü muhalefet yapabilecek isimlerin ‘temizlenmesi' için kullanılır. Cavit Bey, korkunç bir haksızlıkla, 26 Ağustos 1926'da idam edildi. (Akyol,2010)

 

Hedef seçilen bir başka İttihatçı aktör, gazeteci Hüseyin Cahit Yalçın idi.Hüseyin Cahit Atatürk'ten çok daha önce laikliği savunan bir gazeteciydi. Hüseyin Cahit, Cumhuriyet”i, “mutlakıyetçi cumhuriyet” olduğu için eleştiriyordu. Onun da dergisi kapatıldı ve İstiklal Mahkeme'sinde yargılandıktan sonra sürgüne gönderildi. (Akyol,2009)

 

Böylece, Cumhuriyetin ilanından üç yıl kadar sonra, CHF, İttihatçıların üzerine, tarihin perdesini indirmiş oluyordu.

GÜNÜN TARİHİ - TERCÜMEİHÂL

GÜNÜN TARİHİ DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  617027

-