31 EKİM 2020 CUMARTESİ

Günün Tarihi

KENAN EVREN’İN GENEL KURMAY BAŞKANLIĞINA GETİRİLMESİ

Günün Tarihi

30 Ağustos 1977: Kenan Evren'in Genel Kurmay Başkanlığına Getirilmesi

 

Başbakan Demirel güvenoyunu aldıktan bir süre sonra, Ağustos Şûrası toplandı. Genelkurmay Başkanı Semih Sancar, Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk'tü.1977'de Başbakan Süleyman Demirel'in Kara Kuvvetleri Komutanı ve dolayısıyla Genelkurmay Başkanı yapmak istediği kişi 3. Ordu Komutanı Orgeneral Ali Fethi Esener'di. Ancak en kıdemli komutan, 1. Ordu Komutanı Orgeneral Adnan Ersöz'dü.

 

Demirel Kara Kuvvetlerine Esener'i atayınca generaller bu muameleyi kabullenemediler ve mahkemeye başvurdular. Mahkeme atama kararını iptal etti.

 

Ağustos ayı TSK atamaları bir çok sancının da yansıması olarak ortaya çıkmıştı. Önceki aylarda Kara Kuvvetleri Komutanı Namık Kemal Ersun emekliye sevk edildiği için Kara Kuvvetleri Komutanlığı boşalmıştı. “Başbakan Demirel 3. Ordu Komutanı Ali Fethi Esener'in Kara Kuvvetleri Komutanı olmasını istediği için böyle bir talepte bulunmuş, Genelkurmay Başkanı Semih Sancar ise, Esener'e karşı olmasına rağmen kararnamesini hazırlayıp Çankaya'ya çıkarmıştı.” (Yaşar,1900:91) Kendisi gibi General olan Fahri Korutürk'e bu atamaya karşı olduğunu söylemişti.

 

Korutürk bu tüyo üzerine Ali Fethi Esener'in kararnamesini tam iki kez geri çevirdi. Başbakan Demirel'in “Bu konu hükümetin prestiji haline gelmiştir”(Birand,1999:82)  şeklindeki ısrarına rağmen Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk, Çankaya Köşkü'ne gönderilen Esener'in kararnamesini imzalamayınca 30 Ağustos'ta Esener ve Ersöz emekli oldular. Geriye Ege Ordusu Komutanı Orgeneral Kenan Evren kaldı. Evren, önce Kara Kuvvetleri Komutanı, ardından da Genelkurmay Başkanı oldu.

 

Hükümetle inatlaşan Cumhurbaşkanının tavrı üzerine Kara Kuvvetleri Komutanlığına gelebilecek üç general de emekliye sevkolunmuş ,emeklilik için gün sayan generallerin ise önü açılmıştı. Ege Ordu Komutanlığına atanan General Kenan Evren de bunlardan biriydi. Kenan Evren'in önü sürpriz bir şekilde tekrar açılmıştı.

 

30 Ağustos 1987:Başbakan Özal'ın Generallerin 2000 Planını Bozması

 

1987 yılı sadece seçimler bakımından değil, askeri gelişmeler bakımından da özel bir yıldı. 12 Eylül'ün üzerinden 7 yıl geçmiş, Türkiye darbenin yaralarını daha saramamıştı. ANAP iktidarının eli kolu bağlıydı. Ağustos şûrası yaklaşıyor, yeni komuta kademesine ilişkin haberler gazetelere yansıyordu.

 

Asker, 2000 yılına kadar genelkurmay başkanı ve komuta kademesinin kimlerden oluşacağını belirlemişti. Kamuoyu gibi hükümet de askerin sızdırdığı bu planları gazetelerden okuyordu.

 

 

 ‘İki Necdetler kalkışması' Başbakan Özal'ın hanesine yazılan, siyasi iradeyi güçlendiren tavırlardan biri oldu. Genelkurmay Başkanı Necdet Üruğ ve Kara Kuvvetleri Komutanı, 30 Ağustos 1987'de emekli olacaklardı. Üruğ, emekliliğini erken isteyerek Necdet Öztorun'a Genelkurmay Başkanlığı yolunu açacaktı.

 

Tam o günlerde Başbakanlığa bir tören davetiyesi gelmişti. Başbakan Turgut Özal, Genelkurmay'daki devir teslim törenine çağrılıyordu. Ancak davetiyenin altındaki imza henüz Kara Kuvvetleri Komutanı olan Necdet Öztorun'a aitti ve altındaki unvanda ‘Genelkurmay Başkanı' yazıyordu. Daha şûra yapılmadan komuta kademesi belirlenmiş, davetiyelere yeni Genelkurmay Başkanı olarak Öztorun'un imzası atılmıştı. Hatta Öztorun kartvizitlerini de bastırmıştı.

 

İşin açıkçası Genelkurmay'da devir teslim öncesi davetiyeler bastırılmış, Genelkurmay Başkanı Necdet Uruğ, görevi Orgeneral Necdet Öztorun'a devretme hazırlığı içerisindeydi.

 

Çünkü Necdet Üruğ daha önce gazeteci Yavuz Donat'a “Kendimden sonrasını 2000 yılına kadar tanzim ettim” (Donat,1987:77) açıklamasını yapmıştı.

 

Bakanlar Kurulu kararı olmadan ve askerî şûraya götürülmeden yapılan bu plan,  Özal'dan döndü. Evren'i yanına alan Özal, hazırladığı boş bir kararnameyi bakanlara imzalattı. Çünkü komutanların görevden alındığı yazısını okusa bazı bakanlar imzalarını geri çekebilirdi.

 

Özal, Necdet Öztorun'la çalışmak istemediğini açıkladı. Demokrasilerde Başbakanın böyle bir hakkı vardı. Öztorun'a da yol görünmüştü. Başbakan müteakiben her iki generali görevden almıştı.

GÜNÜN TARİHİ - TERCÜMEİHÂL

GÜNÜN TARİHİ DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  629791

-