06 Temmuz 2017

Otomobilsiz kentler

20.yüzyılda dünyanın çehresini değiştiren en önemli icat hiç şüphesiz otomobil oldu.

Başta petro-kimya olmak üzere sondaj, rafineri, dağıtım, akaryakıt bayii, demir-çelik, lastik, makine, elektrik, cam, mobilya, kumaş, reklam, satış, sigorta, asfalt, yol, otopark… gibi biribirinden farklı yüzlerce belki binlerce sektörü peşinden sürükleyen otomotivden başka bir sektör daha yok.

Böylesi dehşetli bir icadın etkisi de en az kendisi kadar tehlikeli ve dehşetli oldu.

Otomobil gezegenin sadece çehresini değiştirmekle kalmadı, iklimini, kimyasını, coğrafyasını, ekolojisini, ekonomisini, zoolojisini de değiştirdi. Otomobilden sonra ne çevre eski çevre gibi ne insan eski/geleneksel insan gibi kalabildi, çevre bambaşka bir çevre, insan bambaşka bir insan oldu.

 

Yerküre ve ekosistemin tehdit altında olduğunun anlaşılması üzerinden bir elli sene geçti. Tehlikenin farkında bilim dünyası herşey gibi otomobil endüstrisini de kazanç ve kayıplarıyla beraber masaya yatırmaya başladı. Sektörün çevreye verdiği zararlar bilimsel araştırma müptelâsı Batı'da sık sık gündeme geliyor. Bugün Almanya ve İngiltere'de özel otomobillerin tümden yasaklanma seçeneği de dahil olmak üzere her türlü yeni çözüm önerileri geliştiriliyor. Avrupa'da özel otomobillerin çöpe atılması fikri birkaç on yıl içinde gündeme gelecek. Bu iş nasıl neticelenir, zaman ne gösterir bilemiyoruz, ancak konunun bugün tartışılıyor olması bile büyük önem arzediyor.

Hamburg Belediye Meclisi'nin 2014 yılında aldığı bir karara göre 20 yıl sonra şehir içinde toplu ulaşım, ambulans, itfaiye gibi araçlar dışında hiçbir özel araç dolaşımda kalmayacak;

“Dünyanın en büyük otomobil üreticilerine ev sahipliği yapan Almanya, 2034 yılına kadar trafikteki araç sayısını sıfıra indirmenin yollarını arıyor. Almanya'nın en büyük ikinci kenti Hamburg, Yeşil Ağ Planı adıyla toplu taşımayı artıracak, yayalar ve bisikletlilere için daha fazla alan verecek yeni bir plan üzerine çalışıyor. Planın en çok dikkat çeken kısmı şehir merkezinde gelecek 20 yılda otomobil kullanımını yasaklamak. Guardian gazetesine konuşan Hamburg şehri sözcüsü Angelika Fritsch, ‘önümüzdeki 10-15 yıl içinde şehri keyfinize göre bisiklet sürerek ya da yürüyerek gezebileceksiniz' dedi. Hamburg'un bu konuda yalnız olmayacağı da belirtildi. Hava kirliliğiyle boğuşan büyük sanayi şehirleri ve Avrupa'da şehir merkezlerinde otomobil kullanımını yasaklamak ya da en azından azaltmak şehir planlamacıları arasında son dönemin en büyük gündem maddelerinden biri haline geldi. Araştırma şirketleri IHS Automotive ve Groupe Futuribles'den yayımlanan yeni bir çalışma, büyük şehirlerdeki trafik sıkıntısının otomobil satışlarını 2035 yılına kadar 30 milyon adet azaltacağına işaret etti.” 1

Bu haber umarım sizi şaşırtmamıştır, zîra dünyada otomobilin yasak olduğu şehirler zaten var. Bazı özellikli şehirlerde ve bilhassa turizm merkezlerinde araç yasakları zaten bir süredir uygulanıyor. “ABD'nin Michigan kenti, İngiltere'de English Channel kıyısındaki Sark Adası şehir merkezinde otomobil kullanımı yasak. Avrupa'da Venedik ve küçük adalarda kesinlikle araç kullanılmıyor.” 1

Bunlara ek olarak Paris, Londra ve New York gibi dev kentlerin yöneticileri yollardaki araç sayısını azaltmanın yollarını arıyor. Pekin ve Şanghay gibi Çin şehirlerinde araç satışlarının azaltılmasına yönelik detaylı çalışmalar yapıyor...

Bir gün arabasız kentler hiç hayal değil.

_____

(1) CNBC-E, 27.01.2014

Formun Altı