8 AĞUSTOS 2020 CUMARTESİ

Mehmet Ali Tekin

YÜREKLERİMİZDEKİ SIZISI DİNMEYEN AFGANİSTAN (2)

Mehmet Ali Tekin

1978 yılı sonlarında, Rusları işgaline uğramasıyla…

Türkiye Müslümanlarının, 1980'li yıllarda cihad etmeye gitmek için hayaller kurdukları ülke…

Dualarımız Afganlı kardeşlerimize…

Rüyalarımız Hirdukuş Dağlarında geçerdi…

Uğruna marşlar yazılan, Müslüman Afgan Kardeşlerimizin ülkesi…

Afgan dağlarında kar kucak kucak,

Ne evler kalmış ne de bir ocak,

Bizim evimizse yaz gibi sıcak,

Kalmak istesen de kalmazsın ki…

 

Afgan'da olanlar yürekler dağlar,

Cihat eden değil etmeyen ağlar,

İmanın bağı bizi oraya bağlar,

Kırmak istesen de kıramazsın ki…

AFGANİSTAN'IN YAKIN GEÇMİŞİ

MUHAMMED NECİBULLAH Dönemi: 1987

Sovyetler Birliği Babrak Karmal'ı görevden aldıktan bir sene kadar sonra Afganistan Başkanlığı'na Necibullah'ı 4 Mayıs 1987'de göreve getirdi. Necibullah bir takım yeniliklere gitti ve yeni bir Anayasa kabul etti ve ülkenin adını Afganistan Cumhuriyeti olarak değiştirdi.

Ruslar bu kuklalarının da bir işe yaramadığını ve Afganistan'ın % 85'inde kontrolü muhaliflerin ele geçirmesi üzerine, Mayıs 1988 tarihinde Afganistan'dan çekilme kararı aldı ve askerlerini çekmeye başladı. Necibullah Mücahidlerle uzlaşmaya çalıştı, fakat mücahid grupları Necibullah'ın iktidarı terk etmesini istiyorlardı. Mücahitler Kabil kapılarına dayandığında, Necibullah'ın en güçlü komutanlarından birisi olan Özbek General Raşid Dostum; Hem kendi bölgesi Mezar-ı Şerif'i hem de Kabil'i mücahitlere karşı savunuyordu. 1992 yılının başlarında Cemiyet-i İslami Afganistan adlı gruba bağlı Ahmet Şah Mesud'la anlaşarak, mücahitlerin 17 Nisan'da Kabil'i ele geçirmelerinin önünü açtı. Necibullah; 17 Nisan 1992 tarihinde Kabil'i ele geçiren mücahidler tarafından, sığındığı BM binasında ele geçirildi ve Başkanlık sarayına getirilerek idam edildi. Böylece 24 Aralık 1979 günü başlayan Sovyet istilası, 17 Nisan 1992 tarihinde fiilen sona ermiş oldu.

MÜCAHİDLER DÖNEMİ

Afganistan'daki Mücahid Gruplar ve Liderleri

Hizb-i İslami Afganistan-Mühendis Gülbeddin Hikmetyar

Cemiyet-i İslami Afganistan-Prof. Burhaneddin Rabbani

Mehaz-ı Milli İslami Afganistan-Seyyid Ahmed Gilani

Cephe-i Milli İslami Afganistan-Sıbgatullah Müceddidi

Hareket-i İnkılabi İslami Mevlevi-Muhammed Nebi Muhammedi

Hizb-i İslami Mevlevi Yunus Halis

İttihad-ı İslami Bara-i İslami Afganistan-Abdurrab Resul Sayyaf

Nisan 1992'de Pakistan'ın Afganistan sınırındaki Peşaver kentinde toplanan mücahit gruplar, Afganistan İslam Devleti'nin kurulduğunu açıkladılar. Ancak iki büyük grup Hikmetyar'ın Hizb-i İslami'si ve Rabbani'nin Cemiyet-i İslami'si arasındaki ihtilaflar nedeniyle, devlet başkanlığı, daha tarafsız biri olarak görülen, Tacik asıllı Sıbgatullah Müceddidi'ye verildi. Gülbeddin Hikmetyar başbakan, Tacik komutan Ahmet Şah Mesud da Savunma bakanı oldu. Ancak bu durum bile ihtilafları azaltmadı. Mücahit gruplar, özellikle İslam âlimlerinin devreye girmesiyle, aralarında tam dört anlaşma yaptı.

Ancak bu anlaşmaların uygulamaya geçirilmesi, kısa süreli oldu. Mesela Peşaver Anlaşması gereği altı ay Cumhurbaşkanı olarak kalan Müceddidi, yerini Rabbani'ye bıraktıktan sonra; 1993 yılında Rabbani ve Hikmetyar, Afganistan'ın yeniden yapılandırılması için, harekete geçerek; önce İran'ı sonra Suudi Arabistan'ı ziyaret ettiler ve yardım sözü aldılar. Ancak Hikmetyar'ın Celalabad kentinde yapılması planlanan kabine toplantısına, kendisine yönelik suikast planlandığını öne sürerek katılmaması; ortamı yeniden gerdi ve çatışmalar yeniden başladı.

Burhaneddin Rabbani ve Şah Mesud birlikleriyle Hikmetyar birlikleri arasında Kabil'in dışında çatışmalar yaşanırken; diğer yandan küçük gruplar, Kabil içinde çatışmalara başladı. BM'nin Afganistan özel temsilcisi Mahmud Mestiri ve Pakistan'ın devreye girmesi çatışmaları önleyemedi.

Bu dönemde başkent Kabil, Ruslar'ın işgalindeki dönemden daha büyük bir yıkıma uğradı, binlerce kişi bombardıman ve çatışmalar sonucu hayatını kaybetti. Her iki grup arasında devam eden savaşta, toplam 25 bin Afganlı hayatını kaybetti.

 

TALİBAN DÖNEMİ

1994 yılında Peştunların yoğunluklu olarak yaşadığı Kandahar'da, Müderris Molla Muhammed Ömer etrafında toplanan öğrencilerden “Taliban” ismiyle anılan gurup, Pakistan tarafından fiilen desteklenmeye başladı.

Pakistan'ın tank, helikopter desteğini alan Taliban, kuvvetli ve hızlı bir şekilde Afganistan'daki şehirleri peş peşe eline geçirdi.

Taliban hareketi 1995 yılında, Kabil'in güneyine yerleşen Hikmetyar'la anlaşarak, başkent üzerine yürüdü. İki yıl süren çabalar sonucu, 1996 yılının Eylül ayında Ahmet Şah Mesud'un askerlerini kuzeye çekmesiyle, Kabil'i ele geçiren Taliban; İslam devletini kurduğunu açıklayarak Molla Muhammed Ömer'i Halifet‘ül-Müslimin (Müsülmanların Halifesi) olarak ilan etti. Taliban'ın Kabil'i ele geçirmesinin ardından, sadece ülkenin kuzey bölgelerinde kalan Taliban karşıtı gruplar, kuzey ittifakını oluşturmuş ve Ahmet Şah Mesud'u ittifakın başına getirmişlerdir. Taliban'a karşı savaşan tek gurup olarak kuzey ittifakı kalmıştı. Pakistan, Suudi Arabistan ve BAE hükümetlerinden maddi yardım alan Taliban, Afganistan'ın % 90'ına hakim oldu.

Taliban iktidarda bulunduğu 1996-2001 yılları arasında; kendi anlayışında bir İslam şeriatı uyguladı. Dikkat çeken uygulamalardan bazıları şunlardı:

---Kız çocuklarının eğitim görmesini yasakladı.Bundan dolayı, Taliban'ın güçlü olduğu 11 vilayette 500'den fazla okul kapandı.

---Hırsızlık yapanların eli kesilmeye başladı.

---Televizyon, Sinema ve müzik yasaklandı.

---Erkeklere sakal, kadınlara peçe zorunluluğu getirildi.

---Kadınların çalışması yasaklandı. Bir kaç yıldan sonra bu yasak, öğretmen ve hemşire olmalarına kısmen izin verilerek hafifletildi.

---Futbol, boks gibi bazı spor dalları yasaklandı.

 AMERİKAN İŞGALİ

Amerika 11 Eylül 2001 günü tahinin en büyük şokunu yaşıyor; paranın, ekonominin ve gücün sembolü olarak lanse edilen İKİZ KULELER ve PENTAGON intihar saldırısı yapan uçaklarla: 2.996 kişi öldü.

ABD, intihar saldırılarını El Kaide üyesi teröristlerin yaptığını iddia ederek; 27 gün sonra 7 Ekim 2001 tarihinde; El Kaide'nin Afganistan'da karargah kurduğunu iddia ederek, Afganistan'ı işgal etti.

Böylece Taliban'ın kurmuş olduğu Afganistan İslam Emirliği yıkılıp, yerine ‘Demokratik Hükümet!' kuruldu.

Amerika, İngiltere ile birlikte ilk anda 50.000 askeriyle Afganistan'ı işgal etti. 2007 yılına gelindiğinde, Afganistan'ın tamamında ABD ve 40 civarında koalisyon ülkesiyle birlikte 140.000 askere ulaştı.

Taliban ve Afgan muhalefeti zayıflatıldı, fakat tamamen yok edilemedi.

Koalisyon askerlerinden Afganistan'ı ilk terk eden 2010 yılında Hollanda oldu. 2012 yılında Fransa, 2013 yılı sonunda İngiltere çekilmek zorunda kaldı.

Afganistan ile ABD arasında 28 Aralık 2014'te Kabil'de imzalanan İkili Güvenlik Anlaşması'yla; ABD askerlerini çekmeye başladı ve "Kararlı Destek Misyonu'uyla 2015 sonrasında 5-6000 civarında Amerikan askeri kaldı. 2001-2015 arasında 2 bin 356 Amerikalı asker Afganistan'da öldü.

Böylece Amerika'da Rusya'nın akibetine uğramaktan kurtulamadı.

MEHMET ALİ TEKİN - TERCÜMEİHÂL

Gazeteci-yazar

MEHMET ALİ TEKİN DİĞER YAZILARI

Yorum Yaz

  089171

-